Berkongsi Binatang Korban Walaupun Niat Berbeza

Korban merupakan suatu ibadat sunat yang sangat dituntut dalam Islam. Selain merupakan syi‘ar serta peringatan kepada pengorbanan Nabi Ibrahim ‘Alaihissalâm, iaitu dengan menyembelih puteranya Nabi Ismail ‘Alaihissalâm, terdapat juga pelbagai fadhilat serta ganjaran yang bakal diperolehi apabila melaksanakan ibadat ini.

Jika ‘Idul Fitri merupakan hari kegembiraan bagi fakir dan miskin kerana menerima zakat, maka ‘Idul Adha juga membawa kegembiraan serupa kerana memperolehi daging korban.

Di negara kita ‘Idul Adha juga dikenali sebagai Hari Raya Korban atau Hari Raya Haji. Alhamdulilâh kesedaran tentang kemuliaan dan keutamaan Hari Raya Adha sudah semakin ketara. Di samping sambutan yang meriah, umat Islam di negara ini menyambutnya dengan melaksanakan ibadat korban.

Seringkali juga kita mendengar ahli keluarga berbincang sesama mereka untuk berkongsi binatang korban. Selain dengan niat untuk melakukan ibadat, bagi mereka ini, berkorban juga merupakan sebagai acara tahunan untuk berkumpul beramai-ramai pada hari tersebut serta mengeratkan lagi silaturahim dan memupuk sikap bergotong-royong. Apatah lagi penyembelihan binatang korban memerlukan tenaga yang ramai.

Kadangkala terjadi juga dalam suatu keluarga yang menerima kelahiran anak damit (kecil) tetapi tidak berkesempatan melakukan aqiqah kerana kesempitan masa dan wang. Dalam kesempatan begini mereka tidak ketinggalan ingin turut sama melaksanakan aqiqah ketika Hari Raya Korban.

Malahan pada peringkat kampung atau jabatan, kadangkala persediaan untuk majlis korban sudah dibuat lebih awal lagi. Perancangan dibuat sejak awal tahun dari segi mengatur acara majlis, menentukan hari, tarikh dan tempat berkorban, bahkan menubuhkan tabung kewangan bagi mereka yang bercadang untuk berkorban dan seumpamanya.

Perkara seumpama ini adalah bertepatan dengan kehendak syara‘ sebagaimana yang telah disebutkan dalam firman Allah Subhânahu wa Ta‘âlâ:

Tafsirnya: Hendaklah kamu bertolong-tolongan untuk membuat kebajikan dan bertaqwa dan janganlah kamu bertolong-tolongan pada melakukan dosa (maksiat) dan pencerobohan. (Surah al-Mâ’idah: 2)

Sepertimana yang lazim dilakukan, oleh kerana keadaan atau sebab-sebab tertentu, maka seseorang itu pada kebiasaannya akan berkongsi seekor lembu itu dengan individu lain. Apa yang seringkali terjadi ialah mereka yang ingin berkorban akan mencari individu lain yang juga mempunyai niat yang sama, dengan tanggapan bahawa perkongsian yang dilakukan dengan niat yang berbeza-beza di antara mereka adalah diragukan tidak dibenarkan oleh syara‘. Apakah tanggapan ini benar?

Persoalannya apakah boleh dia berkongsi seekor lembu itu dengan yang lain, bahkan dengan niat yang berbeza-beza? Misalnya sebahagiannya berniat untuk berkorban dan sebahagiannya lagi berniat untuk aqiqah. Maka untuk menjawab persoalan ini, berikut akan dibawakan penerangannya secara ringkas. Had Perkongsian Binatang Korban

Adapun binatang yang boleh dijadikan korban adalah unta dan lembu atau seumpamanya seperti kerbau, kambing dan seumpamanya. Memandangkan di negara kita binatang yang sering dijadikan korban adalah kambing, kerbau, lembu atau sapi, maka perbincangan akan lebih menjurus kepada binatang yang telah disebutkan ini.

Had perkongsian binatang korban ini adalah berbeza sepertimana penjelasannya di bawah ini:

1. Kambing Dan Seumpamanya

Seekor kambing sama ada tujuan menyembelihnya adalah untuk korban ataupun aqiqah, maka seekor kambing itu tidak boleh dibahagi atau dikongsi melainkan cuma satu bahagian sahaja.

Walau bagaimanapun harus berkongsi pahala dengan orang lain dalam seekor binatang korban itu, kerana Rasulullah Shallallâhu ‘alaihi wasallam telah menyembelih dua ekor kibasy dan Baginda berdo‘a:

Maksudnya: Ya Allah! Mohon terima (korban) daripada Muhammad dan daripada keluarga Muhammad. (Hadits riwayat Muslim)

Maka dapat difahami bahawa seekor kambing itu hanya sah dibuat korban atau aqiqah untuk seorang sahaja, tidak boleh lebih daripada itu, tetapi harus berkongsi pahala berkorban itu dengan orang lain.

2. Unta, Lembu Dan Seumpamanya

Seperti yang telah disebutkan dalam kitab fiqh bahawa seekor unta, lembu atau kerbau itu boleh dikongsikan oleh tujuh orang atau dibahagi kepada tujuh bahagian. Ini berdasarkan hadits daripada Jabir Radhiallâhu ‘anhu katanya:

Maksudnya: Kami telah menyembelih bersama Rasulullah Shallallâhu ‘alaihi wasallam di Hudaibiyah seekor unta bagi tujuh orang dan seekor lembu bagi tujuh orang. (Hadits riwayat at-Tirmidzi)

Perkongsian Binatang Korban Dengan Niat Yang Berbeza

Menurut Imam an-Nawawi Rahimahullâh bahawa perkongsian pada binatang korban yang dibenarkan, iaitu unta, lembu dan kerbau, dengan niat yang berbeza-beza adalah dibolehkan. Beliau menyatakan dalam kitab al-Majmû’:

Ertinya: Boleh seekor unta, demikian juga lembu untuk tujuh orang, sama ada untuk sebuah ahli keluarga ataupun untuk beberapa ahli keluarga. Sama ada mereka itu melakukan korban dengan maksud yang sama ataupun berbeza, sama ada korban wajib atau sunat, atau sebahagian mereka hanya mahukan daging. Harus juga kalau sebahagian mereka bermaksud melakukan korban dan sebahagiannya lagi bermaksud al-hadyu (binatang yang disembelih di Tanah Haram sebagai dam haji atau umrah).

Secara ringkasnya dihuraikan kata-kata Imam an-Nawawi Rahimahullâh bahawa harus (dibolehkan) berkongsi unta, lembu dan kerbau, iaitu:

1. Jumlah perkongsian paling maksimum ialah tujuh bahagian, tidak lebih daripada itu. Adapun jika kurang daripada itu, umpamanya enam bahagian, maka itu juga dibolehkan. Maka termasuklah juga makna tujuh bahagian itu perkongsian di antara tujuh orang, setiap seorang mengambil atau menerima satu per tujuh (1/7) bahagian unta, lembu atau kerbau.

2. Sama ada dikongsikan tujuh bahagian itu dengan ahli keluarga sendiri ataupun orang lain. Ini berdasarkan hadits daripada Jabir Radhiallâhu ‘anhu dia berkata:

Maksudnya: Kami keluar bersama Rasulullah Shallallâhu ‘alaihi wasallam (dari Madinah) berniat untuk mengerjakan haji maka Baginda Shallallâhu ‘alaihi wasallam menyuruh kami berkongsi pada unta dan lembu, setiap tujuh orang daripada kami bagi seekor unta. (Hadits riwayat Muslim)

Dapat difahami daripada hadits di atas secara zahirnya mereka yang diperintahkan berkongsi pada unta dan lembu itu bukanlah berasal daripada satu keluarga yang sama.

3. Sama ada niat kesemua mereka yang berkongsi itu adalah:

- Niat yang sama, seperti berkongsi lembu dengan niat untuk korban sahaja atau aqiqah sahaja.

Sepertimana yang telah diketahui bahawa dalam perkara aqiqah disunatkan untuk menyembelih dua ekor kambing bagi anak lelaki dan seekor kambing bagi anak perempuan. Maka seekor kambing itu menyamai satu per tujuh (1/7), iaitu satu bahagian daripada unta atau lembu. Oleh itu jika seekor unta atau lembu itu disembelih sebagai aqiqah bagi tujuh (7) orang anak atau jemaah seramai tujuh orang, maka itu adalah harus (dibolehkan).

-Niat yang berbeza-beza, seperti:

Sebahagian berniat korban, sebahagian yang lain berniat aqiqah dan sebahagian yang lain pula berkongsi hanya semata-mata kerana untuk mendapatkan dagingnya sahaja. Maka bagi setiap seorang daripada mereka sepertimana yang diniatkannya.

Begitu juga dalam perkara aqiqah, di mana sebahagiannya berkongsi dengan tujuan aqiqah dan sebahagian yang lain hanya semata-mata kerana untuk mendapatkan daging sahaja, maka hukumnya juga adalah harus (dibolehkan).

Sebahagiannya berniat korban atau aqiqah wajib (kerana nazar), sementara sebahagian yang lain lagi berniat korban atau aqiqah sunat.

Sebahagian mereka bermaksud melakukan korban dan sebahagiannya lagi bermaksud al-hadyu (binatang yang disembelih di tanah haram sebagai dam haji atau umrah).

Dengan penjelasan ini dapat dibuat kesimpulan bahawa hukum melakukan korban adalah sunat yang sangat dituntut bahkan adalah lebih afdhal daripada bersedekah. Bahkan menurut Imam asy-Syafi‘e Rahimahullâh bahawa beliau tidak memberi rukhshah (kelonggaran), bahkan makruh, untuk meninggalkan ibadat korban bagi mereka yang berkemampuan untuk melaksanakan korban.

Perkongsian binatang korban seringkali tidak dapat dielakkan misalnya disebabkan ketiadaan kambing maka seseorang itu berkongsi dengan yang lainnya pada seekor lembu atau perkongsian yang dilakukan untuk mencukupkan tujuh bahagian tersebut.

Seekor kambing itu hanya memadai untuk satu bahagian. Seekor kambing itu menyamai satu per tujuh (1/7), iaitu satu bahagian daripada unta atau lembu. Jumlah maksima perkongsian pada seekor unta, kerbau dan lembu itu adalah tujuh bahagian, adapun kurang daripada itu tidak mengapa.

Perbezaan niat tidak menjadi halangan kepada mereka yang ingin melakukan ibadat korban. Sekalipun mereka yang berkongsi binatang korban itu dengan niat yang berbeza, hukumnya adalah dibolehkan (harus).