Hukum Lelaki Memakai Gelang

Fenomena pemakaian gelang bagi kaum lelaki di kalangan masyarakat kita sememangnya tidak dinafikan sehingga bermacam-macam jenis gelang yang dipakai, sama ada ia daripada emas, perak, besi, tembaga, kayu, getah atau benang. Kalau gelang itu terdiri daripada besi atau jenis logam tertentu ia biasanya dikaitkan dengan tujuan perubatan. Walau bagaimanapun ia mempunyai hukum tersendiri.

Pemakai-pemakai gelang tersebut sama ada terdiri daripada golongan remaja, orang muda mahupun orang tua. Perkara pemakaian gelang bagi kaum lelaki ini pada dasarnya tidak selari dengan apa yang telah ditetapkan dalam hukum syara‘.

Hukum Lelaki Memakai Gelang

Kaum lelaki haram memakai gelang sekalipun bukan diperbuat daripada emas, seperti daripada perak, besi, tembaga, kayu atau sebagainya. Ini kerana gelang itu adalah perhiasan yang khusus bagi kaum perempuan, seperti juga rantai atau subang (anting-anting).

Oleh yang demikian lelaki yang memakai gelang itu adalah menyerupai perbuatan perempuan. Hukum lelaki menyerupai perempuan adalah haram dan berdosa besar. Ini kerana Rasulullah Shallallâhu ‘alaihi wassalam melaknat lelaki menyerupai perempuan dan perempuan menyerupai lelaki sebagaimana hadits daripada Ibnu ‘Abbas Radhiallâhu ‘anhumâ, katanya:

Maksudnya: Rasulullah Shallallâhu ‘alaihi wasallam melaknat orang-orang lelaki yang menyerupai perempuan dan orang-orang perempuan yang menyerupai lelaki. (Hadits riwayat al-Bukhari)

Hadits di atas jelas menunjukkan bahawa Rasullullah Shallallâhu ‘alaihi wasallam melaknat lelaki menyerupai perempuan dan perempuan menyerupai lelaki. Laknat bermaksud jauh daripada rahmat, taufîq dan hidayat Allah Subhânahu wa Ta‘âlâ.

Berdasarkan hadits tersebut, Imam Ibnu Hajar al-Haitami Rahimahullâh berkata:

Ertinya: Sesungguhnya haram (orang lelaki) menyerupai mereka (orang perempuan antaranya ialah) dengan memakai perhiasan yang khusus bagi mereka lagi yang lazim menjadi hak mereka seperti memakai gelang tangan, gelang kaki dan seumpama keduanya.

Syeikh al-Islam Zakaria al-Anshari Rahimahullâh pula berkata:

Ertinya: Dan daripada apa yang haram ialah gelang tangan dan gelang kaki untuk dipakai oleh orang lelaki dan khuntsâ (orang yang mempunyai dua jantina). Maka jelaslah bahawa kaum lelaki haram memakai gelang kerana ia adalah perhiasan yang khusus bagi kaum perempuan. Akan tetapi, bagaimana pula dalam situasi tertentu seperti memakai gelang ketika majlis perkahwinan atau memakainya kerana tujuan perubatan?

Lelaki Memakai Gelang Ketika Majlis Persandingan

Memakai gelang hukumnya adalah haram walaupun dipakai untuk majlis persandingan atau perkahwinan. Haram bagi pengantin lelaki memakai aksesori baju pengantin seperti gelang dan rantai walaupun ia bukan daripada emas.

Perbuatan sedemikian bukan sahaja menyerupai perempuan bahkan ia tidak layak dengan keperkasaan seorang lelaki sepertimana yang dikatakan oleh Syeikh al- Islam Zakaria al-Anshari Rahimahullâhu Ta‘âlâ:

Ertinya: Dan bagi kaum lelaki (dibolehkan) memakai cincin perak kerana mengikut sunnah dan ijmâ‘ (keharusannya), bahkan disunatkan bagi kaum lelaki (memakai cincin perak), bukan memakai gelang dan yang seumpamannya seperti dumluj (gelang yang dipakai di antara siku dengan bahu) dan kalung (rantai). Tidak halal bagi kaum lelaki (memakainya) sekalipun daripada perak, kerana padanya ciri-ciri kewanitaan yang tidak layak dengan keperkasaan (kelakian) orang-orang lelaki.

Oleh itu jelaslah memakai gelang ketika majlis persandingan juga tidak dibolehkan dan hukumnya haram.

Lelaki Memakai Gelang Kerana Tujuan Perubatan

Adapun memakai gelang dengan tujuan semata-mata berubat dan ia memang betul-betul ubat, maka tidaklah mengapa kerana ada keperluan dan hajat.

Dalam perkara ini, ia boleh dilihat sebagai satu keuzuran sebagaimana persoalan orang lelaki dibolehkan memakai inai kerana keuzuran. Sehubungan dengan ini Imam ar-Ramli Rahimahullâh berkata:

Ertinya: Maka haram berinai ke atas kedua-duanya (orang lelaki dan khuntsâ, iaitu orang yang mempunyai dua jantina) kecuali kerana ada keuzuran.

Imam asy-Syibramalissi Rahimahullâh pula menjelaskan, skop pengecualian yang dikatakan oleh Imam ar-Ramli Rahimahullâh di atas ialah apabila tidak ada selain inai yang dapat menggantikannya untuk dijadikan ubat.

Jelaslah hukum asal memakai gelang adalah tetap haram ke atas lelaki kecuali ada keuzuran seperti tidak ada ubat lain yang boleh menggantikan gelang tersebut sebagai ubat untuk mengubati penyakit. Dalam makna tanpa keuzuran, ia tetap haram dan dilarang memakainya bagi lelaki dan khuntsâ.

Apa yang penting ialah hendaklah memakai gelang itu dengan niat dan tujuan perubatan semata-mata dan ia memang betul-betul ubat, bukan dengan niat untuk bermegah-megah atau bergaya, kerana yang demikian itu adalah haram, apatah lagi dengan niat untuk bergaya semata-mata.

Kesan Kaum Lelaki Memakai Gelang

Sebagaimana yang dijelaskan, perbuatan lelaki yang memakai gelang adalah menyerupai perempuan dan perbuatan menyerupai perempuan itu adalah berdosa besar. Orang yang seperti ini boleh dicap sebagai fâsiq. Orang yang fâsiq itu adalah orang yang melakukan dosa-dosa besar atau berterusan melakukan dosa-dosa kecil. Oleh yang demikian, lelaki yang memakai gelang akan memberi kesan terhadap kelayakannya untuk menjadi seorang saksi dan wali nikah. Kesaksiannya tidak akan diterima, begitu juga tidak sah dia menjadi wali nikah selagi tidak bertaubat dan menyesali perbuatannya. Sebab, salah satu daripada syarat saksi dan wali nikah itu ialah dia hendaklah mempunyai sifat al-‘adâlah iaitu tidak fâsiq.

Oleh yang demikian, elakkan memakai gelang sekalipun bagi tujuan berubat, kerana dalam tujuan berubat itu ditakuti tidak dapat memenuhi tuntutan maksud keuzuran yang dikehendaki itu.