Keguguran Janin Ketika Berpuasa

الجواب

Perihal keguguran janin ada dibahaskan oleh fuqahâ’ zaman dahulu mahupun zaman sekarang. Antara perkara yang dibahaskan ialah mengenai hukum pengurusan janin yang gugur, thahârah, waris, ‘iddah dan yang selainnya termasuk juga mengenai hal ehwal ibadat perempuan yang mengalami keguguran.

Keguguran janin boleh sahaja berlaku ke atas perempuan hamil ketika dia sedang menunaikan ibadat puasa.

Bagi sesetengah orang khususnya perempuan hamil, persoalan utama apabila berlaku keguguran ketika sedang berpuasa ialah mengenai kedudukan puasa tersebut.

Bagaimana Kedudukan Puasa Perempuan Keguguran?

Menurut pendapat al-ashah ulama mazhab asy-Syafi‘i, antara perkara yang mewajibkan seseorang untuk mandi ialah wilâdah (melahirkan), walaupun wilâdah itu berupa janin yang masih dalam bentuk gumpalan darah beku (‘alaqah) ataupun ketulan daging (mudhghah). Kesemuanya termasuk dalam kategori wilâdah sekalipun janin yang keluar itu tidak basah atau tidak kelihatan darah.

Perempuan yang mengalami situasi demikian, jika dia berpuasa hendaklah dia berbuka.

Demikianlah juga hukumnya bagi perempuan yang mengalami keguguran ketika dia sedang berpuasa, kerana menurut istilah fiqh, as-siqth ialah janin yang gugur dari perut ibunya sebelum sempurna kejadiannya. Berdasarkan pengertian ini, dapat difahami bahawa janin yang keluar dalam bentuk ‘alaqah atau mudhghah adalah janin yang belum sempurna kejadiannya.

Oleh yang demikian, perempuan hamil yang mengalami keguguran ketika sedang menunaikan ibadat puasa hendaklah dia berbuka dan wajib ke atasnya untuk mandi kerana wilâdah.

Adakah Darah yang Keluar Selepas Keguguran itu Dikira Darah Nifâs?

Disebutkan di dalam Hâsyiah asy-Syarwani ‘ala Tuhfah al-Muhtâj, perempuan yang mengalami keguguran adalah dihukumkan nifâs walaupun yang keluar itu adalah dalam bentuk ‘alaqah mahupun mudhghah sebagaimana lazimnya berlaku apabila keguguran. Sementara itu, dalam kitab Raudhah ath-Thâlibîn, karangan Imam an-Nawawi Rahimahullâh menyatakan bahawa menurut Imam al-Muzani Rahimahullâh, darah yang keluar setelah melahirkan adalah dihukumkan nifâs sama ada anak yang lahir itu sempurna bentuk kejadiannya ataupun tidak sempurna, hidup ataupun mati dan walaupun yang keluar itu hanya dalam bentuk mudhghah ataupun ‘alaqah. Ini adalah kerana ia juga merupakan permulaan kejadian manusia.

Allah Subhânahu wa Ta‘âlâ berfirman:

Tafsirnya: Wahai manusia! Jika kamu dalam keraguan tentang kebangkitan (pada Hari Kiamat) maka (ketahuilah) sesungguhnya Kami telah menciptakan kamu daripada tanah kemudian daripada (percantuman) air mani (lelaki dan perempuan), kemudian daripada segumpal darah beku, kemudian daripada seketul daging yang sempurna kejadiannya dan yang tidak sempurna supaya Kami menjelaskan kepada kamu (kekuasaan Kami). (Surah al-Hajj: 5)

Oleh yang demikian, perempuan yang mengalami keguguran tertanggung ke atasnya segala hukum yang berkaitan nifâs.

Nifâs menurut istilah syara‘ ialah darah yang keluar dari faraj perempuan setelah kosong rahim daripada kandungan janin walaupun dalam bentuk ‘alaqah ataupun mudhghah.

Tidak dikatakan darah nifâs, darah yang keluar setelah berlalu lima belas hari dari hari melahirkan ataupun keguguran. Darah yang keluar setelah berlalu lima belas hari dari hari melahirkan ataupun keguguran adalah dikira darah haidh jika menepati ciri dan waktu haidh ataupun dikira darah fasad. Demikian juga, tidak dikatakan darah nifâs, darah yang keluar bersama dengan bayi ataupun janin.

Para ulama ijmâ‘ (sepakat) mengatakan bahawa diharamkan dengan nifâs itu perkara-perkara yang diharamkan dengan haidh, iaitu diharamkan ke atas perempuan yang mengalami nifâs perkara-perkara yang diharamkan ke atas perempuan yang haidh.

Khusus dalam perkara puasa, selain daripada dimestikan berbuka, perempuan yang keguguran tidak diwajibkan berpuasa pada hari berikutnya melainkan setelah kering darah nifâsnya. Ini kerana salah satu syarat sah puasa itu adalah suci daripada haidh dan nifâs. Perempuan nifâs adalah dikecualikan daripada kewajipan puasa, bahkan puasa perempuan yang sedang nifâs adalah jelas batal.

Adakah Perlu Qadha’ Puasa yang Tertinggal?

Apabila seorang perempuan itu mengalami nifâs, maka berjalan ke atasnya hukum seperti perempuan yang sedang haidh kecuali dalam beberapa perkara yang berkaitan dengan ‘iddah, istibrâ’, bâligh dan puasa kaffârah.

Perempuan yang mengalami nifâs diharamkan ke atasnya sembahyang, puasa, thawaf, jimâ‘, i‘tikâf di dalam masjid dan selainnya sebagaimana diharamkan ke atas perempuan yang haidh.

Sementara itu, diwajibkan ke atas perempuan nifâs untuk mandi dan mengqadha’ puasa yang ditinggalkan apabila darah nifâsnya berhenti keluar sebagaimana juga yang diwajibkan ke atas perempuan haidh apabila darah haidhnya berhenti keluar.

Sebagai kesimpulan, perempuan yang mengalami keguguran janin ketika berpuasa hendaklah berbuka daripada puasa. Darah yang keluar setelah keguguran adalah nifâs. Maka apabila berlaku keguguran, wajiblah ke atas perempuan itu mandi kerana wilâdah dan mandi kerana nifâs apabila darah nifâsnya berhenti keluar. Tidak diwajibkan ke atasnya puasa, bahkan batal puasanya sehingga berakhir tempoh nifâs tersebut.