Bersetubuh Ketika Berihram

الجواب

Pergaulan suami isteri menjadi halal setelah bernikah. Suami isteri bukan sahaja boleh bersentuhan dan melihat aurat antara mereka, bahkan juga boleh jimâ‘ iaitu bersetubuh. Namun begitu kedudukan hukum bersetubuh ketika menunaikan ibadat haji atau umrah adalah berbeza. Suami dan isteri adalah haram melakukan persetubuhan ketika masih dalam ihram haji ataupun umrah. Larangan mengenai perkara ini terkandung dalam firman Allah Subhânahu wa Ta‘âlâ dalam al-Qur’an:

Tafsirnya: (Musim untuk mengerjakan ibadat) haji itu ialah pada beberapa bulan yang termaklum. Oleh itu sesiapa yang telah mewajibkan ke atas dirinya (dengan niat ihram mengerjakan) ibadat haji pada bulan-bulan itu, maka dia tidak boleh mencampuri isterinya dan tidak boleh berbuat maksiat dan tidak boleh bertengkar dalam masa mengerjakan ibadat haji. Dan apa jua kebaikan yang kamu kerjakan ia diketahui oleh Allah. Dan hendaklah kamu membawa bekal dengan secukupnya, maka sesungguhnya sebaik-baik bekal itu ialah taqwa. Dan bertaqwalah kamu kepadaKu wahai orang-orang yang mempunyai akal (yang dapat memikir dan memahaminya). (Surah al-Baqarah: 197)

‘Ibnu Katsir Rahimahullâhu Ta‘âlâ menafsirkan perkataan “ar-rafatsu” bermaksud “al-jimâ‘” iaitu persetubuhan dan pendahuluannya seperti merangsang syahwat dan bercumbuan.

Persetubuhan Dalam Ihram Haji atau Umrah

Ada banyak perkara yang diharamkan ke atas orang yang mengerjakan ibadat haji dan umrah melakukannya ketika dalam ihram. Perkara keempat yang diharamkan melakukannya dalam ihram sebagaimana disebutkan oleh Imam al-Khatib asy- Syerbini Rahimahullâh Ta‘âlâ dalam kitab mughni al-Muhtaj ialah bersetubuh (jimâ‘). Beliau berkata:

Ertinya: (Keempat) daripada perkara yang diharamkan (ketika berihram ialah) persetubuhan.

Maksud persetubuhan yang diharamkan itu ialah memasukkan zakar atau kadar khasyafah ataupun kadar sisa zakar yang terpotong ke dalam qubul atau dubur perempuan sama ada dia itu isteri, perempuan yang dimiliki ataupun perempuan asing dalam bentuk zina, liwâth ataupun persetubuhan ke atas binatang, sama ada hidup ataupun mati, sekalipun zakarnya berbalut dengan kain.

Begitu juga haram melakukan pendahuluan jimâ‘ seperti mengucup perempuan, memandang, memegang, berpelukan dengan perasaan berahi atau syahwat walaupun tidak mengeluarkan air mani. Dari segi kewajipan membayar dam, jika memandang dengan perasaan berahi atau syahwat dan mengucup secara berlapik hukumnya adalah haram tetapi tidak wajib membayar dam walaupun sehingga menyebabkan keluar air mani. Selain daripada itu melakukan pendahuluan jimâ‘ seperti berpegangan atau berpelukan adalah dikenakan dam walaupun tidak menyebabkan keluar air mani, jika perbuatan itu dilakukan secara sengaja dan dengan perasaan berahi atau syahwat.

Tahallul Awwal dan Tahallul Tsâni

Tahallul awwal dan tahallul tsâni hanya dikaitkan dengan ibadat haji sahaja kerana ibadat umrah hanya ada tahallul awwal sahaja.

Perlu diingat bahawa ada perkara-perkara yang haram dilakukan ketika berihram itu boleh dilakukan setelah tahallul awwal dan ada juga perkara-perkara yang haram dilakukan ketika berihram itu hanya boleh dilakukan setelah tahallul tsâni.

Tahallul haji ada dua peringkat:

1. Tahallul awwal ialah apabila orang yang mengerjakan haji telah selesai mengerjakan dua daripada tiga perkara iaitu melontar jamrah al-‘Aqabah, bercukur atau bergunting rambut dan thawaf serta sa‘i.

Tahallul awwal akan terhasil selepas dia melakukan lontaran jamrah al-‘Aqabah dan bercukur atau bergunting rambut, ataupun selepas melakukan lontaran jamrah al-‘Aqabah dan thawaf ifâdhah serta sa‘i, ataupun selepas melakukan thawaf ifâdhah serta sa‘i dan bercukur atau bergunting rambut. Maka selepas itu, dibenarkan baginya melakukan semua larangan ihram kecuali jimâ‘ (bersetubuh) dan akad nikah.

2. Tahallul tsâni ialah apabila orang yang mengerjakan haji telah sempurna mengerjakan ketiga-tiga perkara iaitu melontar jamrah al-‘Aqabah, bercukur atau bergunting rambut dan mengerjakan thawaf ifâdhah serta sa‘i. Menurut ijmâ‘ ulama, dengan terhasil tahallul tsâni, maka dibenarkan baginya baki daripada perkara-perkara yang dilarang ketika berihram termasuklah bersetubuh dan akad nikah.

Hukum Bersetubuh Sebelum Tahallul Awwal dan Ketika antara Dua Tahallul

Sebagaimana yang dijelaskan sebelum ini, melakukan persetubuhan atau pendahuluannya adalah haram ketika dalam ihram haji atau umrah. Jadi apakah kesan ibadat haji jika ada antara suami isteri yang melakukan persetubuhan ketika berihram haji?

Ada dua keadaan hukum bersetubuh ketika menunaikan ibadat haji, iaitu:

1. Sebelum tahallul awwal

Bersetubuh setelah berihram haji dan sebelum tahallul awwal seperti bersetubuh sebelum wuquf ataupun sesudahnya akan merosakkan ibadat haji. Maka wajib bagi orang yang bersetubuh itu menyembelih seekor unta dan wajib pula ke atasnya menyempurnakan hajinya yang rosak itu serta mengqadha’nya pada tahun hadapan dengan segera.

Sementara dam persetubuhan yang dilakukan kali kedua selepas persetubuhan yang pertama sebelum tahallul awwal tidaklah sama dengan dam persetubuhan yang dilakukan pada kali pertama sebelum tahallul awwal. Persetubuhan kali kedua itu hanya diwajibkan membayar dam iaitu seekor kambing kerana persetubuhan kali kedua itu bukanlah dikira sebagai persetubuhan yang merosakkan haji.

2. Ketika di antara dua tahallul iaitu setelah tahallul awwal dan sebelum tahallul tsâni.

Jika persetubuhan itu dilakukan setelah tahallul awwal dan sebelum tahallul tsâni maka persetubuhan itu tidaklah merosakkan ibadat haji tetapi wajib membayar dam iaitu seekor kambing.

Jenis Dam Melakukan Persetubuhan Dalam Ihram

Jenis-jenis dam apabila melakukan persetubuhan ketika berihram haji atau umrah ialah:

1. Seekor unta yang cukup umur untuk dijadikan binatang korban. 2. Jika tidak terdaya, maka seekor lembu. 3. Jika tidak terdaya, maka tujuh ekor kambing. 4. Jika tidak terdaya, maka beri makanan kepada fakir miskin mengikut kadar harga unta itu. 5. Jika tidak terdaya, maka hendaklah berpuasa mengikut bilangan cupak yang senilai dengan harga unta itu.

Maka dengan penjelasan itu, dapatlah disimpulkan bahawa persetubuhan yang dilakukan dalam ihram haji atau umrah adalah haram dan boleh merosakkan ibadat haji atau umrah jika dilakukan sebelum tahallul awwal. Orang yang melakukan persetubuhan sebelum tahallul awwal itu wajib membayar dam iaitu seekor unta dan wajib menyempurnakan ibadat hajinya yang rosak itu dan mengqadha’nya lagi dengan segera pada tahun hadapan.

Sementara jika persetubuhan itu berlaku di antara dua tahallul iaitu selepas tahallul awwal dan sebelum tahallul tsâni tidaklah merosakkan ibadat haji atau umrah, namun wajib membayar dam iaitu seekor kambing.