Bolehkah Perempuan Berkahwin Dengan Bapa Tirinya Atau Anak Bapa Tirinya?

الجواب

Menurut Kamus Dewan, pengertian ‘anak tiri’ ialah anak kepada isteri atau suami (seseorang) daripada perkahwinannya yang terdahulu. Manakala perkataan ‘tiri’ bererti (anak, bapa, ibu) yang tidak ada perhubungan darah, bukan (anak, bapa, ibu) sendiri.

Kedudukan hubungan antara seorang perempuan dengan bapa tirinya masih menjadi kekeliruan sebahagian orang. Ada orang yang beranggapan ikatan perkahwinan ibu kandung perempuan itu dengan bapa tirinya menjadikan dia mahram kepada bapa tirinya sehingga menyebabkan dia tidak boleh berkahwin.

Selain itu, kekeliruan juga berlaku terhadap kedudukan hubungan antara seorang perempuan dengan anak lelaki bapa tirinya sehingga ada yang beranggapan dia dan anak lelaki bapa tirinya juga menjadi mahram disebabkan perkahwinan ibu kandungnya dengan bapa tirinya itu.

Maka untuk penjelasan perkara di atas, dihuraikan kedudukan hukum perkahwinan antara seorang perempuan dengan bapa tirinya dan hukum perkahwinannya dengan anak lelaki kepada bapa tirinya.

Hubungan Perempuan Dengan Bapa Tirinya

Anak tiri perempuan adalah termasuk antara perempuan yang haram dikahwini disebabkan oleh persemendaan (mushâharah). Firman Allah Subhânahu wa Ta‘âlâ dalam al-Qur’an:

Tafsirnya: Dan anak-anak tiri kamu yang dalam pemeliharaan kamu daripada isteri-isteri yang telah kamu campuri (termasuk cucu dan setiap yang menjadi keturunan kepadanya), tetapi sekiranya kamu belum mencampuri mereka (isteri kamu) itu (dan kamu telah pun menceraikan mereka) maka tidaklah menjadi salah ke atas kamu (berkahwin dengan mereka). (Surah an-Nisâ’: 23)

Dari segi bahasa ar-rabîbah ialah anak perempuan daripada isteri dengan suaminya yang terdahulu. Manakala dari segi istilah fuqahâ’ pula ar-rabîbah ialah anak perempuan kepada isteri, cucu perempuan kepada isteri dan seterusnya hingga ke bawah dari keturunan isteri.

Kedudukan seorang perempuan menjadi mahram kepada bapa tirinya bukan semata-mata disebabkan perkahwinan tetapi dengan sebab berlakunya persetubuhan antara ibu kandungnya dengan bapa tirinya selepas perkahwinan mereka. Jika tidak berlaku sebarang persetubuhan antara bapa tirinya dengan ibu kandungnya dalam tempoh perkahwinan mereka, maka perempuan tersebut tidak menjadi mahram mu’abbad (perempuan yang haram dinikahi selama-lamanya) kepada bapa tirinya. Hubungan antara perempuan dengan bapa tirinya dalam keadaan sedemikian disebut sebagai mahram mu’aqqat (perempuan yang haram dinikahi buat sementara waktu).

Ini bererti bahawa apabila berlaku perceraian antara bapa tirinya dengan ibu kandung perempuan itu setelah mereka melakukan persetubuhan, adalah haram bagi bekas bapa tirinya itu menikahi perempuan tersebut untuk selama-lamanya. Tetapi jika perceraian antara bapa tirinya dengan ibu kandung perempuan itu berlaku sebelum mereka melakukan persetubuhan, maka tidak haram bagi bekas bapa tirinya itu menikahinya.

Hubungan Seseorang Dengan Anak Bapa Tirinya

Maksud hubungan antara seseorang dengan anak bapa tirinya di sini ialah hubungan sesama anak tiri. Sebagai contoh seorang duda berkahwin dengan seorang janda yang masing-masing mempunyai anak hasil perkahwinan mereka yang terdahulu. Maka hubungan antara semua anak mereka berdua adalah adik-beradik tiri. Perkahwinan ibu dan bapa mereka ini menjadikan antara mereka seolah-olah adik beradik, namun menurut syara‘ tidak ada hubungan mahram di antara mereka yang boleh menghalang mereka bernikah antara satu dengan yang lain. Asy-Syaikh Sulaiman al-Bujairimi Rahimahullâh ada menyebutkan mengenai keharusan seorang lelaki berkahwin dengan anak perempuan kepada bapa tirinya, beliau berkata:

Ertinya: Sesungguhnya tidak haram (berkahwin dengan) anak perempuan kepada suami emak (adik beradik tiri) dan (tidak juga haram berkahwin dengan) emak kepada suami emak.

Beliau berkata lagi mengenai keharusan seorang lelaki berkahwin dengan anak perempuan kepada emak tirinya, beliau berkata:

Ertinya: Tidak juga (haram berkahwin dengan) emak kepada isteri bapa dan (tidak haram juga berkahwin dengan) anak perempuan kepada isteri bapa (adik beradik tiri).

Dari penjelasan di atas dapat difahami bahawa seorang lelaki adalah harus berkahwin dengan anak perempuan kepada bapa tirinya atau dengan anak perempuan kepada ibu tirinya. Begitu juga sebaliknya, seorang perempuan adalah harus berkahwin dengan anak lelaki kepada bapa tirinya atau anak lelaki kepada ibu tirinya.

Dengan kedudukan adik beradik tiri boleh berkahwin sesama mereka maka mereka hendaklah menjaga etika pergaulan sebagaimana yang digariskan oleh syara‘ seperti menutup aurat, tidak berdua-duaan atau berkhalwat, tidak bersentuhan seperti bersalaman dan sebagainya kerana mereka tiada hubungan mahram.

Demikianlah huraian mengenai hukum perempuan berkahwin dengan bapa tirinya atau anak kepada bapa tirinya.