ގައިދުރުކުމާއެކު ނަމާދުގެ ޖަމާޢަތް މިސްކިތްތަކުގައި ޤާއިމު ކުރުމާމެދު އިސްލާމްދީނުގައި އޮންނަ ގޮތް

ފަތުވާ 24

ުގައިދުރުކަމާއެކު ނަމާދުގެ ޖަމާޢަތް މިސްކިތްތަކުގައި ޤާއިމު ކުރުމާމެދ އިސްލާމްދީނުގައި އޮންނަ ގޮތް

اَلْحَمحدَُُّّلِل الَذّي أَرحسَلَُ رَسولَهُ بِّلْحدَى وَدّينُّ ا لْحَقُّ لّيظحهّرَهُ عَلَى الدّينُّ كلّهُّ وَلَوحُ كرّهَُ الحكَافّرونَ، وَالصَلاَةُ وَالسَلاَمُ عَلَى نَبّيّنَاُّمَُمَُدُّبنح عَبحدُّ اللُّ وَعَلى آلّهُّ وَأَصححَابّهُّ أَجْحَعّينَ، وَمَنحُ تَبّعَهمحُ بِّّححسَانُ إّلَُ يَومُّ الدّينّ، أَمَابَعحدُ:

ީމިއަދު ދުނިޔެއަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ކޮރޯނާގެ ބަލިމަޑުކަމުގެ ކާރިޘާގެ މިޙާލަތުގައިް ދީނީ އިޖްތިމާޢ ުބައެއްކަންކަނެއަދާކުރުމުގައި ޢާއްމު ޙާލަތާއި އެއްގޮތަށް ޢަމަލަކުރުމަށް ދަތިތަކެއް ކުރިމަތިވެއެވެ. އެއީ މިފަދ ކަންކަމުގެ ސަބަބުން ކޮރޯނާވައިރަސް ފެތުރުމަށް މަގުފަހިވެ،ެކޮރޯނާގ ބަލިމަޑުކަން އިތުރަށް ފެތުރުމަށް އެހީވެދާނ ކަމަކަށް މިކަން ވެދާނެތީ މިކަމާމެދު މުޅި ދުނިޔޭގައިވެސް އުފެދިފައިވާ ބިރުވެރި ކަމުންނެވެ.

ުއެހެންު ކަމުން މިޙާލަތުގައި އިޖުތިމާޢީ ގައިދުރިކަމާއެކި ނަމާދުގެ ޖަމާޢަތް ޤާއިމު ކުރުމުގައ ި އިސްލާމްދީނުގައި އޮންނަ ގޮތް ދެނެގަތުމާމެދު އިސްލާމީ ފަތުވާދޭ އެންމެ މަތީ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުން ކީރިތ ެ ޤުރްއާނާއި ކީރިތި މާތްރަސޫލާގެ ސުންނަތާއި ފަތުވާދޭ މުއައްސަސާތަކާއަ ޢިލްމުވެރިންގެ ޖަމާޢަތްތަކުގ ީބަސްފުޅުތަކުގެ އަލީގައި މިމައްސަލ ދިރާސާކުރުމުން ހާމަވެ އެނގުނ؛

1- މި މައުޟޫޢުގައި ދުނިޔޭގެްފަތުވު މަޖިލީސްތަކާއި ފަތުވާ ކޮމެޓީތަކުން ނެރެފައިވާ ފަތުވާތަކުނ ް ދަލީލުކޮށްދެނީ މީސްތަކުންގެ މެދުގައި ހަލުވިކަމާއެކްކޮރޯނާ ވައިރަސެފެތުރިދާނެ ކަމުގެ ބިރަށްޓަކައި މީސްތަކުނ ީއެއްވެގެން ހެދޭ ޖަމާޢަތްތައް ހް ދުން ހުއްޓާލުން ޞައްޙަ ކަމަށެވެ. ސަބަބަކީ އިސްލާމީ ޝަރަޢަތުގެ މަޞްދަރުތައ ަބިނާވެފައި ވަނީ މީސްތަކުންނަށް ލުއިފާ ސޭހަކޮށްދީ ބުރަކަން ނައްތާލާ ޟުރޫރީ ޙާލަތުން ދިފާޢުވެ މަފްސަދ ެނައްތާލމަށް ކަމަށްވާތީއެވ.

2-ް މިކަމުގައި އޮތް މަފްސަދާގެ އަޞްލަކީ މީސްތަކުން އެއްތަނަކަށް ޖަމާވުންކަމަށް ކަމާބެހޭުޞިއްޙީ މާހިރުނ ެހާމަކް ރެއެވޭ . އެހެންކަމުން މިކަމުގައި މުސްލިމުންގެ މައްޗަށް ލާޒިމުވެގެންވަނީ އިތުބާރުހުރި ޞިއްޙީ މާހިރުނުދ ެމަޢުލޫމާތުގެ މައްޗަށް ބުރަވެތިބެ އެއާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލު ކުރް މެވު. އަދި މިއަމުރުތަކަށް ތަބާވުމަކީ ޝަރުޢީ ގޮތުނ ު އޮތް ވާޖިބެކެވެ. އެއީ އެއަމުރުތަކާ ޚިލާފުވްމުން ނަފުސުތަކަށް ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ސަބަބުން ފަހަރެއްގައި އެމީހަކ މަރާކުރިމަތިލައި ހަލާކުވެގެން ދިއުންވެސްހިމެނޭތީއެވެ. ފަހެ މާތالله ވަޙީ ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ﴿وَلَُُ تَقحتلواُ أَنفسَكمُُُ ُۚ إّنَُُ اللَ هَُُ كَانَُُ بّكمُُ رَحّيمًا﴾ 1ަ މާނައީ: "އަދި، ތިޔަބައިމީހުންގެ އަމިއްލ نفس ތައް ތިޔަބައިމީހުން قتل ح ح

ނުކުރާށެވެ ! ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް رحيم ވަންތަ ރަސްކަލާނގެ ކަމުގައި اللَّ ވޮޑިގެންވެއެވެ ." 3-ޭޝައްކެއްނެތް ގޮތުގައިެޖަމާޢަތުގެ ނަމާދުގައި ސަފު ފުރިހަމަކުރުމާއި ކޮޑާކޮޑު ޖެހު ން ހެން އެއްސަފ އަނެއްސަފު ފުރިހަމަ ކުރަމުން ދިޔުމާއި ނަމާދުގެ ސަފުތަކުގައި ހުސްތަން ފުރަމުން ދިޔުމަކީ ރަސޫލާގެ އަރިހުނ ސާބިތުވެފައިވާ ކަމެކެވެ. މިކަމާމެދު ނަބިއްޔާގެ އަރިހުން އަނަސްގެފާނު ރިވާކުރައްވފައިވ ޙަދީޘްގައި ވެއެވެ. (سَوُّواُ صفوفَكمُ،ُ فَإّنَُُ تَسوّيَةَُُ الصَفُُّ مّنُُ تَََامُُّ الصَلاةُّ)2 މާނައީ: "ތިޔަބައިމީހުން ސަފުތައް އެއްވަރު ކުރާށެވެެ!ް ފަހ ح ح ح

ހަމަކަށަވަރުން ސަފުތައްސީދ ކުރުމަކީ ނަމާދު ފުރިހަމަވުމުގެ ތެރެއިން ވާކަމެކެވެ." ބުޚާރީގެ އެހެނ ރިވާޔަތެއްގައި ވެއެވެ. (سَوُّواُ صفوفَكمُ،ُ فَإّنَُُ تَسوّيَةَُُ الصُّفوفُُّ مّنُُ إّقَامَةُُّ الصَلاةُّ)3 މާނައީ:ް " ތިޔަބައިމީހުން ސަފުތައެ ސީދ ح ح ح

ކުރާށެވި!ަފަހެ ހަމަކަށަވަރުން ސަފުތައް އެއްވަރުކުރުމަކީ ނަމާދު ޤާއިމު ކުރުމުގެ ތެރެއިން ހިމެނޭ ކަމެކެވެ." އަދ ެމިފދަ އެހެން ޙަދީޘެއްގައި ވެއެވ: (وَأَقّيمواُ الصَفَُُ فُُّ الصَلاَةُُّ ؛ُ فَإّنَُُ إّقَامَةَُُ الصَفُُّ مّنُُ حسنُُّ الصَلاَةُّ)4ި މާް ނައީ: "އަދ ح ح

ތިޔަބައިމީހުން ނަމާދުގައި ސަފުތައެ ސީދ ކުރާށެވި !ެ ފަހެ ސަފު ފުރިހަމަ ކުރުންވަނީ ނަމާދުގެ ރިވެތ ކަމުގ ތެރެއިންނެވެ."

ަ މިޙަދީޘްތަކުންް ދަލީލުކުރަނީ ނަމާދުގެސަފު ހުސްތަން ނުއޮންނަ ގޮތަށް ފުރިހަމެ ކުރުމަކީ ސުންނަތެއ ކަމެވެ. އަދި މިބުނުމަކީ ޙަނަފީންނާއި މާލިކީންނާއި ޝާފިޢީންނާއި އަދި ޙަންބަލީންގެ ގާތުގައި ޞައްޙަ ވެގެންވ ެ ގޮތކީވެ.ީފަހެ ހަމަކަށަވަރުން ޖުމްހޫރު ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވަންސަފުގައި ހުސްކަމެއްނެތި ސަފު ފުރިހަމަކުރުމަކ ެ ނަބަވީ ހިދާޔަތުގެ ތެރެއިނި ހިމް ނޭ ސުންނަތެއް ކަމަށެވެ. އަދް އެއީ ނަމާދުގެ ވާޖިބުތަކުގެ ތެރެއިން ވާޖިބެއ ނޫންކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން އެބޭކަލުން އެއްބަސްވެ ވަޑައިގަންނަވަނީ ސަފުތައް ފުރިހަމަކުރުން ހަނދާންނެތިގެނ ނޫން ގޮތަކަށް ގަސްދުގައި ދޫކޮށްލި ނަމަވެސް އެކަމަކީ ނަމާދު ބާޠިލުވާނެ ކަމެއްނޫން ކަމަށެވެ.

4-ްއެހެން ކަމުން، އިސްވެ ދެންނެވުނު ގޮތަށް ،ުއިޖުތިމާޢީ ގައިދުރުކޮށްގެނިހެދޭ ފަރުޟުނަމާދގެ ޖަމާޢަތާއު ، ްހުކުރު ނަމާދަ ގެ ޖަމާޢަތަމަކްރޫހަ ކަމަކާއި ނުލައި ޞައްޙެވާނެކަމށެވ.

1 سورة النساء 29

2 متفق عليه

3 رواه البخاري في صحيحه: حديث رقم 723

4 متفق عليه

ް ޞިއްޙީ ގޮތުން ލާޒިމުކުރާ އިޖްރާއާތްތަކަށް ތަބާވުން ވާޖިބުކަމަކަށް ވީހިނދު އެކަމަކީ ޢުމުރުގެ ގޮތުން ވިޔަސް، ފަރުދުންގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރި ކަމާއި ގުޅިފައިވާ ކަމަކަށް ވިޔަސީ،ްއަދި ނަމާދުކުރާ މީހުންގެ ޞިއްޙ ޙާލަތާއި ގުޅިފައިވާ ކަމަކަށްވިޔަސް،ް އަދި މިސްކިތަށް ވަނުމުގެ ކުރިނ އަދާކުރަން ޖެހޭ ކަމަކަށް ވިޔަސު،ީ އިތުބާރ ްހުރި ޞިއްޙީ މާހިރުން މިކަމަށް ދެއްވާ އިރުޝާދަށް ބޯލެނބުމަކ ދީނީގޮތުނ ވާޖިބުކަމެކެވެ.

އެހެންކަމަށް ވީހިނދު ؛

ީ މިޙާ ލަތުގައި ޖަމާޢަތުގައި ނަމާދު ކުރާ މީހުންނާއި ހުކުރު ނަމާދު ކުރާމީހުން ސަފުގައި އިޖްތިމާޢ ް ގައިދުރުކޮށްގެން ސަފުހަދައިގެން ނަމާދު ކުރެވޭނެ ކަމަށް ޖުމްހޫރު ޢިލްމުވެރިން ދެކެވަޑައިގަންނަވައެވެ.ްކަންމިހެނ ްއޮތުމުން މިއުޞޫލުގެ މައްޗަށެބިނާކޮށާ އިސްލާމީ ދުނިޔޭގް ހުރިހީޤައުމެއެގައިވެސް މިއަދު ޢަމަލު ކުރަމުންދަނ ި މިގޮތަށެވް . އަދެމިގޮތަށް މިކަން ކުރެވޭނެކަމަށާއެޤައުމުތަކުގެ ފަތުވާ މަޖިލީސްތަކުން ފަތުވތައް ނެރަ ފައި ވެއެވެ. ެ ފަހެ އެއްވެސް ސަބަބެއްނެތި ހުރިހާ ކަމެއް ފުރިހަމަވެގެންވާ ޙާލަތުގައި އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ނަމާދު ކުރާމީހުންގ ު ސަފުތަކުގައި ހުސްތަން ބާއްވައިގެން ނަމާދު ކުރުމަކީ ޖުމްހޫރު ޢިލްމުވެރިންގެ ގާތުގީއި މަކްރޫހަ ކަމެކެވެ. އެކަމަކ ެ މަޖްބޫރު ޙާލަތުގައި މިދެންނެވި މަކްރޫހަކަން ނެތިގެންދާނެއެވެ. އެއ އަންނަނިވި ފިޤްހީ ޤާޢިދާގައިވާ ފަދައިންނެވ. (ُالَُُمحرَُُإُّذاَُُضَُاقَُُاتََُُسع) މާ ނައީ: "ކަމެއް ދަތިވެގެންދާ ހިނދު އެކަން (ް އެބަހީ: އެކަމުގެ ޙުކުމް) ތަނަވަސް ވެގެނ ދެއެވެ."

ު ވީމާ،ެ އިތުބާރު ހުރި ޞިއްޙީ މާހިރުންގެ ލަފަޔާއި އިރުޝާދާ ޚިލާފަށް ތަންތަނަށް ޖަމާވެ ހެދުމަކީ އެމީހަކ ެ ފާފަވެރިވާނާކަމެކެވެ. އަދި މިގޮތަށް އެމީހަކު އެކުރި ކަމެއްގެ ފަރުދީ ޒިންމާ އެމީހާ އުފުލަންޖެހޭނެއެވެ. ދުނިޔޭގ ް ޤައުމުތަކުގެ ފަތުވުމަޖިލީސްތަކުން އެއެ ބަސްވެފައިވަނީ އެގޮތަށް ޢަމަލްކޮށް ކަމުގެ ޙުރުމަތް ކަނޑައިލުމާއި އެކަމުގ ް ސަބަބުން ބަލި އިތުރަށް ފެތުރޭނެ ގޮތް ތަނަވަސެވެ ތިމާގެ ނަފުސާއި މުޖުތަމަޢު ކޯވިޑްގެ ކާރިޘާގެ ނުރައްކަލަށ ހުށައޅުމަކީ ޙަރާމް ކަމެއް ކަމަށެވެ.

ް އެހެންކަމުން މިހޯދުންތަކުގެ އަލީގައި މިމަޖިލީހުގެިމެންބަރުންނަށައެއްބަސްވެވުނީ މިޙާލަތުގައ ި ގައިދުރުކޮށްގެން ސަފުހަދައިގެން ޖަމާޢަތުގެ ނަމާދުކުރުމީ މަކްރޫހީ ކަމަކާއި ނުލައި ހުއްދަ ކަމެއް ކަމުގައެވެ. އަދ އެކަމަކި އިސްވެަ ދިޔަ އާޔަތްތަކާއި ޙަދީޘްތަކާއި ޢިލްމުވެރިންގެ ބަސްފުޅުތަކުން ޞައްޙަ ކަމަށް ދަލީލު ލިބޭ އަދ ަމިހާރު ދުނިޔޭގެ ގިނަ ޤައުމުތަކުގެ ފަތުވާދޭ މަޖިލީސްތަކުން މިޙާލަތާއި ގުޅުވައިގެން ހުއްދި ކަމެއްކެމެއްގެ ގޮތުގައ ފަތުވާތައް ނެރފައިވާ ކަމެކެވެ.

هَذَاُوَاللُأَعحلَمُبِّلصَوَابُُّ

وَالِلَُ وَلُُّّ التَوحفّيحقّ، وَصَلَى اَُلِل وَسَلَمَُ عَلَى نَبّيّنَا مَُمَدُ وَآلّهُّ وَصَححبّهَُّجْحَعّينأ حَُ .ُ

01 ޝައުބާން 1442

14 މާރޗް 2021