حکم غرس دندانهای غیر متحرک

متن استفتاء محترم نعمت الله" قادری

بمقام محترم وزارت ارشاد، حج واوقاف"

قابل توجه رياست مجمع علمی "

السلام عليکم ورحمت الله .

چه می فرمايند علماء دين و مفتيان شرع سيدالمرسلين در مورد حکم مسئله که ذيلا تحرير ميگردد: هرگاه يک شخص دندان های خود را پرکند، وياپوش نمايد وياهم دندان ثابت وغير متحرک غرس نمايد پس حکم وضو وغسل آن چه خواهد بود؟

حکم مقام محترم رياست: آمريت افتاء در زمينه در روشنی فقه حنفی ابرازنظرگردد.

الجواب باسم ملهم الصواب

حامدا لله ومصليا علی رسول الله

مستفتی محترم: آنچه را شما درمتن استفتاء خود ذکرنموده ايد درخصوص آن چنين بايد گفت:

که دين مقدس اسلام به عنوان يک دين جامع وفراگيرهمانگونه که درديگرابعاد وقضايا زندگی انسان ها رهنمايی ها وارشادات لازم را دارد، دربخش مراقبت های صحی ومعالجه امراض که بقاء يکی ازنعمت های بزرگ الهی به آن بستگی دارد نيزدرتعليمات باارزش دين مقدس اسلام به آن توجه خاص صورت گرفته است زيرا صحت و سلامتی ابدان ازنعمت های بزرگ ميباشد و انسان ها درحد توان مکلف به مراقبت از اين نعمت الهی اند.

چنانچه درخصوص مسئله استفتاء شده فوق بايد گفت که همانطوريکه هرعضو ديگر بدن انسان هرگاه دچارآسيب شده وبه مرضی مبتلا گردد انسان ها حق دارند تا درحد توان به معالجه و تداوی آن اقدام نمايند، دندان ها نيز که ازاعضای مهم بدن انسان اند هرگاه نقصان وآسيبی ببينند دراصلاح و تداوی آن نه تنها اينکه کدام مشکل شرعی وجود ندارد بلکه پرداختن به اصلاح و معالجه آن امرمستحسن وقابل ستايش خواهد بود، لذا هرگاه دندان ها يک شخص نسبت آسيب ومرض پيش آمده نيازوضرورت به پرکردن وپوش کردن داشته بوده باشد ويا انيکه يک انسان به غرس وکاشت دندان های ثابت ويا متحرک نيازداشته باشد اين همه جزءتداوی ومعالجه مشروع پنداشته شده هيچ مشکل شرعی درآن ديده نمی شود زيرا پرداختن به رفع اين آسيب پيش آمده ومعالجه نمودن آن يک ضرورت است ودرغير آن انسان به مشکلات عديده مواجه خواهد شد، وهمچنان تجويف وخاليگاه که دردندان ها آمده است نسبت يک عارضه بوده وهرگاه دوباره پر شده منضم گردد مانند سوراخ گوش زنان که بعد ازکشيدن گوشواره دوباره التيام پيدا کرده منضم شود مانع تکميل شدن غسل و وضو نمی گردد چنانچه دريک روايت درخصوص تداوی ومعالجه دندان های آسيب ديده چنين آمده است: {ان النبی صلی الله عليه وسلم امر عمروبن العاص ان يشد ثنيته

الساقطة بالذهب، و عن معجم الصحابة ان عبدالله بن عبدالله بن ابي سلول امره النبي صلي الله عليه وسلم ان يتخذ ثنيته من ذهب. } منهاج السنن شرح جامع السنن ج/ 5ص/ 222 .

ترجمه: رسول الله صلی الله عليه وسلم حضرت عمرو بن عاص رضی الله عنه امر نمود تا دندانش را که افتيده بوده با طلا محکم بسته کند، وهمچنان حضرت عبدالله بن عبدالله را نيز امر نمود تا دندان ثنيه خود را از طلا بسازد.

وهمچنان درکتاب مشهور فقه حنفی نيز دراين خصوص چنين آمده است:{(وَ) لاَ يَمْنَعُ ( مَا عَلَى ظُفْرِ صَبَّاغٍ وَ)لاَ(طَعَامٌ بَيْنَ أَسْنَانِهِ )أَوْ فِي سِنِهِ الْمُجَوَّفِ بِهِ يُفْتَى .} ردالمحتار،ج/1ص/ 114.طبع:مکتبه حبيبيه.

ترجمه: مانع غسل نمی گردد آنچه درناخن شخص رنگ مال چسپيده بوده باشد ونه آن بقيه غذا که دربين دندان مانده بوده باشد ونه آنچه درسراخ دندان باقی مانده باشد، وبه همين قول فتوی داده شده است.

وهمچنان درکتاب مشهورديگرفقه حنفی نيزدرخصوص حکم رساندن آب درسراخ گوش بعد ازبند سراخ چنين آمده است:{ وكذلك إن انضم ذلك بعد نزع القرط وصار بحيث لا يدخل القرط فيه إلا بتكلف لا تتكلف أيضاً،} المحيط البرهانی،ج/1ص/ 84.طبع: مکتبه حقانيه.

ترجمه:وهمچنان انسان مکلف به رساندن آب درسراخ گوش نيست درصورتيکه بعدازکشيدن گوشواره سراخ آن بند شده باشد وبدون تکلف گوشواره درآن جای نشود.

و دردرالمختار نيز دراين خصوص چنين آمده است:{ ( لا ) يجب (غسل ما فيه حرج كعين ) وإن اكتحل بكحل نجس ( وثقب انضم } درالمختار، ج/1ص/ 113طبع:مکتبه حبيبيه.

ترجمه: هرآن چيزيکه درشستن آن حرج ومشقت باشد درغسل رساندن آب به آن واجب نيست مثل چشم اگرچه درآن سرمه نجس استفاده شده باشد وسراخ گوش که بند شده باشد.

وهمچنان درکتاب ديگر فقه حنفی نيزمحکم نمودن دندان ها را با طلا ونقره درصورت که خوف افتيدن ِ آن ها باشد مجازگفته شده است چنانچه دراين خصوص آمده است:{َ قال مُحَمَّدٌ رَحِمَهُ اللََُّّ تَعَالَى في الْجَامِع الصَّغِيرِ وَلاَ يَشُدُّ ا لَْْسْنَان بِالذَّهَبِ وَيَشُدُّهَا بِالْفِضَّةِ يُرِيدُ بِهِ إذَا تَحَرَّكَتْ ا لَْْسْنَانُ وَخِيفَ سُقُوطُهَا فَأَرَادَ صَاحِبُهَا َّ أَنْ يَشُدَّهَا يَشُدُّهَا بِالْفِضَّةِ وَلاَ يَشُدُّهَا بِالذَّهَبِ وَهَذَا قَوْلُ أبي حَنِيفَةَ رَحِمَهُ اللََُّّ تَعَالَى وقال مُحَمَ دٌ رَحِمَهُ اللََُّّ تَعَالَى ُ يَشُدُّهَا بِالذَّهَبِ أَيْضًا ولم يذكر في الْجَامِعِ الصَّغِيرِ قَوْلَ أبي يُوسُفَ رَحِمَهُ اللََُّّ تَعَالَى قِيلَ هو مع مُحَ مَّدٍ رَحِمَه َ اللََُّّ تَعَالَى وَقِيلَ هو مع أبي حَنِيفَةَ رَحِمَهُ اللََُّّ تَعَالَى وَذَكَرَ الْحاللََُّّ اكِمُ في الْمُنْتَقَى لو تَحَرَّكَتْ سِنُّ رَجُلٍ وَخَاف سُقُوطُهَا فَشَدَّهَا بِالذَّهَبِ أو بِالْفِضَّةِ لم يَكُنْ بِهِ بَأْسٌ عِنْدَ أبي حَنِيفَةَ وَأَبِي يُوسُفَ رَحِمَهُمَا تَعَالَى } الفتاوی الهنديه ج/ 5ص/ 336. طبع: مکتبه حقانيه.

وهمچنان دريکی ازفتاوی های معتبرمعاصرنيزدرخصوص جواز پر کردن دندان ها با استدلال نمودن ازبعضی آثار چنين آمده است: { پس معلوم باد که چون سوراخ دندان ازسيسه وغيره پر کرده شود وآب

داخل نشود، مانع ازغسل جنابت نيست برای دفع حرج،کما يشيراليه مافی ردالمحتارص 143جلد 1 {قوله وهوالاصح ، صرح به فی شرح المنية وقال لامتناع نفوذ الماء مع عدم الضرورة والحرج، فافهم} ويدل عليه مافی اعلاء السنن جلد17ص299،ان عثمان بن عفان رضی الله عنه ضبب اسنانه بالذهب اخرجه عبدالله بن احمد بن حنبل فی مسند ابيه، و التضبيب مانع من الوصول، وفی ص 298 ان انس بن مالک شدد اسنانه بذهب اخرجه الطبرانی والتشديد مانع من جريان الماء تحته} فافهم. فتاوی فريديه ج/ دوم ص/ 74.

ازعبارات ذکرشده فوق بصراحت معلوم گرديد که هرگاه نسبت عارضه ومرض پيش آمده ايجاب نمايد که دندان يک شخص مريض بايد پر و يا پوش گردد و يا نياز به غرس دندان داشته باشد اين عمل يک نوع معالجه است که شرعا مجاز بوده ومانع تکميل شدن غسل و وضو اين شخص مريض نمی گردد.

والله اعلم وعلمه اتم

راقم الحروف"محمدعارف"مصلح