‘Iddah Bagi Isteri Yang Dithalaq Sebelum Disetubuhi

‘Iddah adalah tempoh yang ditetapkan kepada seorang isteri yang berpisah dengan suami disebabkan perceraian atau kematian suami bagi memastikan rahimnya kosong daripada kehamilan atau sebagai tuntutan ibadat kepada Allah Subhânahu wa Ta‘âlâ atau untuk menzahirkan rasa kesedihan kerana kematian suami. Hikmah disyariatkan ‘iddah ialah bagi memelihara nasab daripada berlaku percampuran.

‘Iddah terbahagi kepada dua bahagian iaitu ‘iddah disebabkan kematian suami atau ‘iddah disebabkan perceraian.

Sekiranya perpisahan berlaku disebabkan kematian suami walaupun sebelum berlaku persetubuhan, maka isteri wajib melaksanakan ‘iddah dan ihdâd (berkabung) atas kematian suami iaitu selama empat bulan sepuluh hari kerana pelaksanaan ‘iddah disebabkan kematian suami bukan hanya semata-mata bagi memastikan rahimnya kosong daripada kehamilan sahaja bahkan juga bertujuan untuk menzahirkan rasa kesedihan atas kematian suami serta menjaga hak suami.

Mengenai ‘iddah disebabkan perceraian pula, jika berlaku perceraian setelah persetubuhan, maka isteri wajib menjalani ‘iddah. Tempoh ‘iddahnya pula bergantung pada keadaan isteri sama ada dia hamil atau tidak hamil.

Sekiranya dia hamil, maka tempoh ‘iddahnya ialah sehingga dia melahirkan anak. Sekiranya dia tidak hamil pula, maka tempoh ‘iddahnya ialah tiga quru’ iaitu tiga kali suci daripada haidh bagi perempuan yang masih haidh.

Sekiranya isteri tersebut tidak haidh ataupun terputus haidhnya, maka tempoh ‘iddahnya adalah selama tiga bulan berdasarkan kiraan bulan qamariyyah daripada tarikh perceraian.

Bagaimana pula halnya jika berlaku perceraian sebelum isteri disetubuhi? Adakah diwajibkan juga ke atasnya untuk menjalani ‘iddah?

Menurut ulama, isteri yang dithalaq itu ada dua keadaan:

i. Dithalaq setelah disetubuhi. ii. Dithalaq sebelum disetubuhi.

Isteri yang dithalaq setelah disetubuhi wajib menjalani ‘iddah sebagaimana yang disebut sebelum ini.

Sekiranya isteri itu dithalaq sebelum disetubuhi, maka dia tidak dikenakan ‘iddah. Ketetapan ini berdasarkan nash al-Qur’an dan ijmâ‘. Firman Allah Subhânahu wa Ta‘âlâ:

Tafsirnya: Wahai orang-orang yang beriman! Apabila kamu berkahwin dengan perempuan-perempuan yang beriman, kemudian kamu menceraikan mereka sebelum kamu menyentuh (melakukan jimâ‘ dengan mereka), maka tiadalah kewajiban atas mereka ber‘iddah buat kamu. zâb: 49)hA-(Surah al

Sebab diwajibkan ‘iddah ialah untuk memastikan rahim perempuan yang dithalaq itu kosong daripada kehamilan dan tidak ada keperluan untuk berbuat demikian bagi perempuan yang dithalaq sebelum disetubuhi kerana rahim perempuan yang dithalaq sebelum disetubuhi diyakini kosong daripada kehamilan. Pendapat ini adalah pendapat mu‘tamad dalam mazhab asy-Syafi‘i.

Adapun maksud persetubuhan yang mewajibkan ‘iddah itu ialah suami memasukkan hasyafah zakar ataupun kadarnya ke faraj atau dubur isteri, walaupun zakar suaminya itu tidak berfungsi menurut pendapat al-aujah, sama ada secara sukarela atau paksaan, persetubuhan itu halal atau haram seperti persetubuhan yang dilakukan ketika haidh atau semasa dalam ihrâm, sesudah bâligh atau sebelumnya, semasa berakal atau semasa tidak berakal, secara berlapik atau berbungkus kain atau sebagainya pada zakar ataupun tidak.

Selain itu, memasukkan air mani al-muhtaram ke dalam faraj atau dubur adalah juga mewajibkan ‘iddah menurut pendapat al-ashah. Imam an-Nawawi Rahimahullâh menyebut dalam kitabnya Minhâj ath-Thâlibîn:

Ertinya: Dan sesungguhnya ia (‘iddah) wajib selepas (berlaku) persetubuhan atau masuk air maninya (ke faraj atau dubur isterinya).

Adapun maksud air mani al-muhtaram di sini ialah air mani yang keluar dengan cara yang diharuskan seperti air mani yang dikeluarkan dengan tangan isteri atau kerana bersenang-senang dengannya, bukan air mani yang keluar dengan cara yang diharamkan seperti air mani yang keluar kerana zina atau yang dikeluarkan dengan tangan sendiri atau tangan selain isterinya.

Apabila berlaku persetubuhan atau masuk air mani yang mewajibkan ‘iddah, ‘iddah tetap diwajibkan ke atas isteri walaupun diyakini rahim isteri yang dithalaq itu kosong daripada kehamilan.

Menurut Imam ar-Ramli Rahimahullâh, adapun isteri kepada suami yang langsung tidak mempunyai zakar dan buah zakar tidak diwajibkan ‘iddah secara mutlak. Begitu juga halnya bagi suami majbûb, iaitu terputus sebahagian zakar sehingga tidak mempunyai kepala zakar, sekiranya diketahui tidak pernah masuk air mani suami ke faraj isterinya, maka isteri tersebut juga tidak diwajibkan ‘iddah. Walau bagaimanapun, sekiranya isteri tersebut pernah bersenang-senang dengan suaminya yang majbûb itu tanpa berlaku persetubuhan, kemudian air mani suami yang majbûb itu keluar tetapi tidak diketahui adakah air maninya itu masuk ke faraj atau sebaliknya, maka dalam hal ini isterinya itu wajib menjalani ‘iddah.

Demikian penjelasan mengenai ‘iddah bagi isteri yang dithalaq sebelum disetubuhi.