Setakat Mana Daging Korban Haram Dipindahkan Ke Negeri Lain?

الجواب

Sambutan Hari Raya Korban di negara kita nampak meriah dengan pelaksanaan ibadat korban yang banyak dibuat di mana-mana tempat seperti di masjid-masjid, jabatan-jabatan kerajaan ataupun swasta. Begitu juga banyak dibuat di rumah-rumah persendirian. Daging korban tersebut disedekahkan kepada saudara mara ataupun sahabat handai, terutama sekali golongan fakir dan miskin tidak kira di mana juga mereka berada. Justeru itu ada di antara orang yang berkorban itu ingin mengagihkan daging korbannya itu kepada saudara maranya yang berada di negara jiran berdekatan kerana dianggap mereka itu lebih berhak memiliki daging korban disebabkan keadaan mereka yang susah.

Dalam perkara mengagihkan daging korban kepada saudara mara yang berada di luar negeri hendaklah difahami dan dipastikan apa dia bahagian daging korban yang boleh dipindahkan dan bahagian daging korban yang tidak boleh dipindahkan. Ini adalah supaya tidak bersalahan dengan hukum yang telah disyariatkan. Oleh itu, berikut diterangkan dengan lebih lanjut mengenai hukum memindahkan daging korban ke negara lain.

Memindah Daging Korban Ke Negeri Lain

Pada dasarnya keharusan memindah daging korban dari negeri tempat penyembelihannya ke negeri lain adalah bergantung kepada jenis ibadat korban yang dilakukan iaitu sama ada ibadat korban wajib ataupun sunat. Kedua-dua ibadat korban ini mempunyai perbezaan hukum apabila dagingnya hendak dipindahkan ke negeri lain.

As-Sayyid al-Bakri ad-Dumyathi Rahimahullâhu Ta‘âlâ menjelaskan di dalam kitabnya Hâsyiah I‘ânah ath-Thâlibîn bahawa di dalam kitab an-Nihâyah telah diputuskan mengenai memindahkan daging korban dari negeri tempat korban itu dibuat hukumnya adalah haram seperti mana juga dalam hal memindah zakat, sama ada korban itu korban sunat atau korban wajib. Adapun yang dimaksudkan dengan korban sunat itu ialah bahagian yang wajib disedekahkan kepada fakir dan miskin.

Untuk lebih jelas, berikut diterangkan hukum memindah daging korban dari negeri tempat penyembelihannya ke negeri lain mengikut jenis ibadat korban:

• Korban wajib:

Kesemua daging korban wajib daripada binatang yang disembelih itu wajib disedekahkan kepada fakir dan miskin dalam keadaan mentah. Oleh itu, haram hukumnya memindahkan daging korban berkenaan daripada negeri tempat binatang korban itu disembelih. Inilah pendapat jumhûr ulama asy-Syafi‘iyyah.

Apa yang perlu dibuat dalam hal ini, daging daripada binatang korban wajib itu wajib diagihkan kesemuanya kepada golongan fakir dan miskin di negeri (tempat) di mana binatang korban itu disembelih.

• Korban sunat:

Dalam korban sunat pula, terdapat bahagian daripada daging korban itu yang sunat dimakan atau dihadiahkan oleh orang yang berkorban dan terdapat juga bahagian yang wajib disedekahkan.

Dalam hal ini, bahagian atau hak orang yang berkorban itu sahaja yang harus dipindahkan ke negeri lain, sementara bahagian yang wajib disedekahkan kepada fakir dan miskin pula wajib disedekahkan di negeri tempat berkorban itu juga dan haram dipindahkan ke negeri lain.

Gambaran bahagian daging korban sunat yang boleh dipindahkan ke negeri lain itu adalah seperti berikut:

Dalam korban sunat adalah disunatkan membahagi daging binatang korban tersebut kepada tiga bahagian:

1. Sepertiga (1/3) untuk disedekahkan kepada fakir dan miskin.

Diwajibkan bagi orang yang berkorban untuk menyedekahkan sebahagian daripada daging korban sunat dalam keadaan mentah, iaitu tidak dimasak, kepada fakir dan miskin untuk dimiliki oleh golongan ini.

Oleh kerana bahagian sepertiga (1/3) ini adalah untuk disedekahkan dan diagihkan kepada fakir dan miskin di negeri (tempat) binatang korban disembelih, maka haram ia dipindahkan ke negeri lain.

2. Sepertiga (1/3) untuk dirinya sendiri.

Sunat hukumnya orang yang berkorban memakan sebahagian daripada sepertiga sembelihan korban sunatnya sebagai mengambil berkat. Bahagian ini harus dipindahkan ke negeri lain.

3. Sepertiga (1/3) untuk dihadiahkan kepada orang kaya.

Orang yang berkorban sunat, harus menghadiahkan sebahagian daging korban sunatnya kepada orang kaya seperti ahli keluarga, saudara-mara, sahabat-handai dan seumpamanya daripada kalangan orang Islam. Bahagian ini juga harus dipindahkan ke negeri lain.

Oleh yang demikian, sebagaimana yang dijelaskan bahawa bahagian yang hanya boleh dipindahkan ke negeri lain itu ialah bahagian daging untuk dirinya sendiri dan untuk dihadiahkan kepada orang kaya. Manakala bahagian yang diperuntukkan kepada fakir dan miskin wajib diagihkan kepada fakir dan miskin yang berada di negeri tempat orang itu menyembelih dan haram dipindahkan ke negeri lain.

Melaksanakan Ibadat Korban di Luar Negeri

Selain daripada memindahkan daging korban ke negeri lain, tidaklah salah jika ingin melakukan ibadat korban di negeri yang dirasakan ramai orang yang lebih berhak menerima bahagian daging korban tersebut. Malah adalah diharuskan memindahkan wang dari satu negeri ke negeri yang lain untuk membeli binatang korban.

Perkara berkorban atau beraqiqah di luar negeri ini pernah ditanyakan kepada Syeikh Mohammad bin Sulaiman al-Kurdi Rahimahullâhu Ta‘âlâ sepertimana disebutkan dalam kitab Hâsyiah I‘ânah ath-Thâlibîn. Pada masa itu telah menjadi kebiasaan orang-orang Jawi (kepulauan Melayu) berwakil kepada seseorang untuk membeli na‘am (seperti lembu dan kambing) di Makkah untuk dijadikan aqiqah dan korban sedangkan orang yang hendak beraqiqah atau berkorban itu berada di negeri Jawi (di negerinya)

Beliau menjawab dengan berkata: “Perbuatan sedemikian itu adalah sah dan harus berwakil membeli binatang korban dan aqiqah dan begitu juga untuk menyembelihnya sekalipun di negeri yang bukan negeri orang yang berkorban dan beraqiqah itu.” (Kitab I‘ânah ath-Thâlibîn: 2/381)

Namun begitu, dalam hal memindahkan daging korban itu juga adalah dibolehkan sekadar bahagian yang harus dipindahkan daripada korban sunat sahaja. Inilah yang dikatakan oleh Syeikh Muhammad Arsyad al-Banjari Rahimahullâhu Ta‘âlâ di dalam kitabnya Sabîl al-Muhtadîn ketika menukilkan perkataan Syeikh Muhammad bin Sulaiman Rahimahullâhu Ta‘âlâ:

“Kata Syeikh saya, Muhammad bin Sulaiman: “Harus berwakil pada membeli na‘am akan korban pada negeri yang lain dan pada menyembelih dia dan pada membahagikan dagingnya bagi segala miskin negeri itu.”

Syeikh Muhammad Arsyad al-Banjari Rahimahullâhu Ta‘âlâ kemudian berkata: “Maka iaitu zahir sama ada negeri Makkah atau lainnya tetapi jangan dipindahkan dagingnya dari negeri tempat berkorban kepada negeri yang lain maka iaitu haram …… dan sayuginya hendaklah yang berwakil menyerahkan niat korban kepada wakil pada masalah ini wallâhu ‘alam.” (Kitab Sabîl al-Muhtadîn: 228)

Kemudian Syeikh Muhammad Arsyad al-Banjari Rahimahullâhu Ta‘âlâ berkata lagi: “Jikalau berwakil seorang akan seorang pada berkorban di negeri lain kerana menghasilkan murah umpamanya hendaklah disedekahkan oleh wakil akan dagingnya bagi fakir dan miskin negeri itu dan janganlah dipindahkannya akan sesuatu daripada dagingnya daripada negeri itu kepada negeri yang berwakil melainkan sekadar yang sunat ia memakan dia itupun jika ada korban itu sunat (adapun) jika ada korban itu wajib maka wajiblah atas wakil menyedekahkan sekaliannya kepada fakir di dalam negeri tempat berkorban itu (dan haram) atasnya memindahkan suatu daripadanya ke negeri yang lain.” (Kitab Sabîl al-Muhtadîn: 230)

Sebagai kesimpulan, orang yang berkorban harus memindahkan daging korbannya ke negeri lain jika ibadat korban yang dilakukannya itu korban sunat, tetapi daging korban yang dipindahkan itu hendaklah daripada bahagian yang harus dihadiahkan atau dimakan olehnya sahaja, bukan daripada bahagian yang wajib disedekahkan kepada fakir dan miskin kerana bahagian fakir dan miskin itu haram dipindahkan ke negeri lain.

Begitu juga adalah haram memindahkan daging korban wajib dari negeri tempat ia disembelih kerana kesemua dagingnya wajib disedekahkan kepada fakir dan miskin dalam keadaan mentah.