Bolehkah Lelaki Memakai Cincin Platinum?

الجواب

Cincin yang diperbuat daripada logam platinum kini semakin mendapat tempat di kalangan masyarakat kita bukan sahaja di kalangan kaum Hawa bahkan juga kaum Adam tidak ketinggalan memakainya. Namun adakah memakai cincin yang diperbuat daripada platinum itu diharuskan ke atas lelaki sebagaimana mereka diharuskan memakai cincin perak ataupun diharamkan ke atas mereka memakainya sebagaimana diharamkan ke atas mereka memakai cincin emas?

Hukum lelaki memakai cincin yang diperbuat daripada perak adalah harus bahkan disunatkan memakainya pada jari kelingking sama ada di sebelah kanan atau kiri, namun yang afdhal adalah dipakai di sebelah kanan.

Memakai cincin yang diperbuat daripada perak merupakan sunnah Rasulullah Shallallâhu ‘alaihi wa sallam berdasarkan hadits yang diriwayatkan oleh Anas bin Malik Radhiallâhu ‘anhu, bahawasanya beliau berkata:

Maksudnya: Cincin Nabi Shallallâhu ‘alahi wa sallam seluruhnya diperbuat daripada perak, batu matanya pun daripada perak. (Hadits riwayat Abu Daud)

Adapun hukum lelaki memakai cincin yang diperbuat daripada emas atau apa jua yang mengandungi bahan emas sama ada kandungan bahan emas itu sedikit ataupun banyak adalah jelas haram.

Antara dalil yang menunjukkan tegahan tersebut ialah hadits yang diriwayatkan daripada Sayyidina ‘Ali bin Abu Thalib Karramallâhu wajhah, beliau berkata:

Maksudnya: Rasulullah Shallallâhu alaihi wa sallam telah melarang aku daripada memakai cincin emas... (Hadits riwayat Muslim)

Apa yang dimaksudkan dengan cincin yang mengandungi bahan emas itu ialah jenis-jenis cincin yang dihasilkan menerusi proses penyalutan (plating) bahan emas ke atas bahan logam yang lain. Cincin yang dihasilkan dengan cara ini biasa dikenali sebagai cincin gold plated. Demikian juga, cincin yang dihasilkan menerusi proses pengaloian bahan emas bersama bahan yang lain seperti perak atau tembaga atau selainnya dan cincin jenis ini biasa dikenali sebagai cincin emas suasa, cincin rose gold, cincin white gold dan sebagainya.

Menurut Imam an-Nawawi Rahimahullâh di dalam kitab al-Majmû‘, beliau berkata:

Ertinya: Para ulama telah ijmâ‘ tentang hukum haram ke atas lelaki memakai perhiasan emas bersandarkan kepada hadits-hadits shahîh yang telah disebutkan sebelum ini dan juga berdasarkan hadits-hadits yang lain. Para ulama dalam mazhab kita (mazhab asy-Syafi‘e) juga sepakat mengharamkan pemakaiannya (emas) sama ada sedikit atau banyak sebagaimana telah disebutkan oleh penyusun (kitab al-Muhadzdzab, Imam asy-Syirazi Rahimahullâh). Sekiranya cincin itu diperbuat daripada perak dan padanya terdapat sebutir logam yang diperbuat daripada emas ataupun buah cincin (yang diperbuat daripada emas) haram ia digunakan dengan sepakat para ulama.

Hukum Lelaki Memakai Cincin Platinum

Menurut keterangan di dalam kamus, antaranya kamus Bahasa Melayu Nusantara mentakrifkan platinum itu sebagai:

“Platinum Kim. Unsur logam berharga (logam mulia) berwarna putih kekelabuan, tidak kakis (tidak berkorosi), dan digunakan sebagai mangkin (katalis) untuk membuat barang kemas dan lain-lain; unsur dengan nombor atom 78, lambang Pt, dan berat (bobot) atom 195.09; platina I.”

Sementara itu kamus berbahasa Inggeris seperti Kamus Longman Active Study Dictionary Of English mentakrifkannya sebagai:

“Plat.i.num n [Uncountable] Expensive greyish-white metal that is a simple substance (ELEMENT (1)) and is used esp. in very valuable jewellery: a platinum ring|This ring is (of) platinum.”

Ertinya: “Kata nama [Tidak Dijumlahkan] Logam mahal berwarna putih keperakan merupakan suatu bahan yang tersendiri (UNSUR (1)) dan sering digunakan terutamanya sebagai perhiasan yang sangat berharga: sebentuk cincin platinum|Cincin ini (berasal daripada) platinum.”

Dan dalam The New Webster’s Encylopedic Dictionary of the English Language:

“Plat.inum n. 1. a heavy, grayish white, highly malleable and ductile metallic chemical element, resistant to most chemicals, practically unoxidizable except in the presence of bases, and fusible only at extremely high temperatures: used for making chemical and scientific apparatus, as a catalyst in the oxidation of ammonia to nitric acid, and in jewelry. Symbol: Pt; at. wt.: 195.09; at. no.: 78; sp. gr.: 21.5 at 20◦C. 2. a light, metallic gray with very slight bluish tinge when compared with silver.”

Ertinya: “Kata nama. 1. unsur kimia metalik yang berat, berwarna putih keperakan, mulur dan sangat mudah dibentuk, kalis kebanyakan bahan-bahan kimia yang lain, secara praktiknya tidak dapat disebatikan dengan oksigen kecuali apabila wujud bahan dasar campuran bagi bahan-bahan lain, hanya cair pada suhu yang sangat tinggi: digunakan bagi membuat perkakas kimia dan sains, menjadi mangkin (bahan untuk mempercepatkan tindakan kimia) dalam proses oksidasi bahan ammonia kepada asid nitrik, dan untuk barang-barang perhiasan. Simbol: Pt; berat atom: 195.09, nombor atom: 78, spesifikasi graviti: 21.5 pada 20◦C. 2. metalik kelabu yang ringan dengan sedikit kesan kebiru-biruan apabila dibandingkan dengan perak.”

Berdasarkan beberapa petikan pengertian platinum daripada kamus-kamus tersebut jelas menunjukkan bahawa logam platinum tidak berasal daripada emas bahkan ia memiliki unsur sendiri.

Sebagaimana yang dijelaskan sebelum ini, lelaki harus memakai cincin yang diperbuat daripada perak dan haram bagi lelaki memakai cincin yang diperbuat daripada emas. Keharusan memakai cincin perak itu termasuk juga cincin yang diperbuat daripada besi, tembaga dan timah.

Oleh itu, hukum lelaki memakai cincin yang diperbuat daripada platinum adalah harus sebagaimana diharuskan lelaki memakai cincin yang diperbuat daripada perak, besi, timah dan tembaga. Ini kerana platinum itu bukan terdiri daripada emas.

Bagaimana pula Hukum Lelaki Memakai Perhiasan Selain Cincin yang Diperbuat daripada Platinum?

Syara‘ telah menetapkan bahawa kaum lelaki haram memakai perhiasan seperti gelang, rantai, subang atau yang seumpamanya sekalipun bukan diperbuat daripada emas, perak, besi, tembaga, atau sebagainya termasuklah logam platinum.

Larangan ini adalah kerana barang perhiasan tersebut adalah perhiasan yang khusus bagi perempuan. Perbuatan lelaki yang memakai gelang, rantai, subang atau seumpamanya itu adalah dikira perbuatan yang menyerupai perempuan. Rasulullah Shallallâhu alaihi wa sallam melaknat lelaki menyerupai perempuan dan perempuan menyerupai lelaki sebagaimana hadits daripada Ibnu ‘Abbas Radhiallâhu ‘anhumâ, katanya:

Maksudnya: Rasulullah Shallallâhu alaihi wa sallam melaknat orang-orang lelaki yang menyerupai perempuan dan orang-orang perempuan yang menyerupai lelaki. (Hadits riwayat al-Bukhari)

Imam Ibnu Hajar al-Haitami Rahimahullâh berkata di dalam al-Fatâwâ al-Kubrâ al-Fiqhiyyah:

Ertinya: Sesungguhnya haram (orang lelaki) menyerupai mereka (orang perempuan antaranya ialah) dengan memakai perhiasan yang khusus bagi mereka lagi yang lazim menjadi hak mereka seperti memakai gelang tangan, gelang kaki dan seumpama kedua-duanya.

Syeikh al-Islam Zakaria al-Anshari Rahimahullâhu Ta‘âlâ juga ada menyebutkan mengenai pemakaian perhiasan gelang dan seumpamanya seperti dumluj (gelang yang dipakai di antara siku dengan bahu) dan kalung (rantai). Beliau berkata:

Ertinya: Maka tidak boleh kaum lelaki (memakainya) sekalipun daripada perak, kerana padanya ciri kewanitaan yang tidak layak dengan keperkasaan (kelelakian) orang-orang lelaki.

Oleh yang demikian, haram ke atas lelaki memakai gelang, rantai dan subang platinum atau yang seumpamanya kerana perbuatan tersebut adalah termasuk menyerupai perempuan dan hukum lelaki menyerupai perempuan adalah haram dan berdosa besar.

Adakah Platinum Wajib Dizakat?

Menurut pendapat ulama mazhab asy-Syafi‘ie, salah satu syarat diwajibkan zakat harta ma‘din (harta galian yang dikeluarkan daripada perut bumi) adalah terbatas pada emas dan perak sahaja. Adapun harta galian selain daripada emas dan perak seperti batu permata yaqut, zabarjad, fairuz, ‘aqiq, zamrud, kristal, tembaga, besi, timah, minyak dan selainnya adalah tidak wajib dizakat.

Apa yang dapat difahami, platinum termasuk dalam harta galian yang bukan terdiri daripada emas atau perak. Oleh yang demikian, tidak wajib dikeluarkan zakat bagi platinum.

Sebagai kesimpulan, harus bagi lelaki memakai cincin yang diperbuat daripada platinum kerana ia bukan terdiri daripada emas. Adapun perhiasan selain daripada cincin seperti gelang, rantai atau subang sekalipun diperbuat daripada platinum adalah haram bagi lelaki memakainya kerana ia adalah perhiasan yang khusus bagi perempuan.