Akibat Menyakiti Jiran

الجواب

Islam sangat mementingkan silaturrahim dan menyeru umatnya untuk sentiasa hidup bersatu-padu dan tolong-menolong. Islam juga melarang permusuhan dan perpecahan sama ada dalam hidup berkeluarga, bermasyarakat, bernegara dan termasuklah juga dalam hidup berjiran.

Secara umumnya jiran ialah orang yang tinggal berdekatan dengan kediaman kita. Menurut ulama mazhab asy-Syafi‘i Rahimahumullâh, had yang disebut sebagai jiran itu ialah empat puluh buah rumah dari setiap penjuru.

Berbuat baik kepada jiran dianjurkan dalam agama Islam berdasarkan beberapa ayat al-Qur’an dan beberapa hadits Rasulullah Shallallâhu ‘alaihi wa sallam. Antaranya Allah Subhânahu wa Ta‘âlâ berfirman dalam surah an-Nisâ’, ayat 36:

Tafsirnya: Dan sembahlah Allah dan janganlah kamu mempersekutukanNya dengan suatu apapun. Dan berbuat baiklah kepada kedua ibu bapa, kaum kerabat, anak-anak yatim, orang-orang miskin, jiran tetangga yang dekat, jiran tetangga yang jauh, rakan sejawat, orang musafir yang terlantar dalam perjalanan (yang terputus perbelanjaannya) dan juga hamba yang kamu miliki. Sesungguhnya Allah tidak menyukai orang yang sombong dan membangga-banggakan diri. (Surah an-Nisâ’: 36)

Dalam ayat di atas, Allah Subhânahu wa Ta‘âlâ menggandingkan anjuran berbuat baik kepada jiran bersama-sama dengan anjuran berbuat baik kepada ibu bapa, anak-anak yatim, orang-orang miskin dan kaum kerabat. Ini menunjukkan betapa Islam sangat mengambil berat tentang berbuat baik dan menunaikan hak jiran.

Dalam hadits riwayat daripada Ibn ‘Umar Radhiallâhu anhumâ, bahawa Rasulullah Shallallâhu ‘alaihi wa sallam bersabda:

Maksudnya: (Malaikat) Jibril sentiasa berwasiat kepadaku tentang (menjaga hak) jiran sehingga aku menyangka bahawa dia (malaikat Jibril dengan perintah Allah) menetapkan bahawa jiran mewarisinya (pusaka jirannya). (Hadits riwayat al-Bukhari)

Menjaga hak jiran sebagaimana disebutkan dalam hadits di atas bukan hanya dikhususkan kepada jiran yang beragama Islam sahaja, bahkan ia meliputi semua jiran termasuklah jiran yang bukan beragama Islam.

Tuntutan menunaikan hak jiran itu juga tidak mengira sama ada jiran itu terdiri daripada ahli ibadat atau fâsiq, kawan atau musuh, orang tempatan atau pendatang, orang baik atau orang jahat dan kaum kerabat ataupun bukan.

Dalam hadits yang diriwayatkan daripada Abu Syuraih al-Khuza‘i Radhiallâhu ‘anhu, tuntutan berbuat baik kepada jiran itu juga dikaitkan dengan kesempurnaan iman seseorang kepada Allah Subhânahu wa Ta‘âlâ dan Hari Akhirat. Rasulullah Shallallâhu ‘alaihi wa sallam bersabda:

Maksudnya: Sesiapa yang beriman kepada Allah dan Hari Akhirat, maka hendaklah dia berbuat baik kepada jirannya. (Hadits riwayat Muslim)

Menyakiti Jiran

Menyakiti jiran dihukumkan haram dalam Islam. Dalam hadits yang diriwayatkan daripada Abu Hurairah Radhiallâhu ‘anhu, Rasulullah Shallallâhu ‘alaihi wa sallam bersabda:

Maksudnya: Sesiapa yang beriman kepada Allah dan Hari Akhirat, maka hendaklah dia jangan menyakiti jirannya. (Hadits riwayat al-Bukhari)

Orang yang menyakiti jirannya akan mendapat akibat dan balasan yang buruk. Antaranya ialah tidak masuk syurga bersama golongan al-fâ’izîn dan ditempatkan ke neraka. Perkara ini disebutkan dalam beberapa buah hadits iaitu:

1. Tidak masuk syurga bersama golongan al-fâ’izîn.

Dalam hadits yang diriwayatkan daripada Abu Hurairah Radhiallâhu ‘anhu bahawa Rasulullah Shallallâhu ‘alaihi wa sallam bersabda:

Maksudnya: Tidak akan masuk syurga, orang yang jirannya tidak aman daripada gangguannya. (Hadits riwayat Muslim)

Menurut Imam an-Nawawi Rahimahullâh gangguan terhadap jiran yang dimaksudkan dalam hadits ini ialah kerosakan dan kejahatan.

Menurut beliau lagi, orang yang menyakiti jiran tidak akan masuk syurga dengan dua maksud berikut:

a. Tidak masuk syurga kerana dia dihukumkan kafir disebabkan menghalalkan perbuatan menyakiti jiran sedang dia tahu bahawa hukumnya adalah haram.

b. Tidak masuk syurga ketika pintu syurga dibuka kepada golongan al-fâ’izîn (orang-orang yang mendapat kemenangan). Dia diakhirkan masuk syurga setelah mendapat balasan ataupun setelah mendapat keampunan.

2. Ditempatkan ke neraka.

Dalam hadits yang diriwayatkan oleh Abu Hurairah Radhiallâhu ‘anhu, bahawa seorang lelaki berkata kepada Rasulullah Shallallâhu ‘alaihi wa sallam:

Maksudnya: Wahai Rasulullah, sesungguhnya ada seorang perempuan yang disebut-sebut (terkenal kerana) banyak sembahyangnya, puasanya dan sedekahnya, tetapi dia (juga) menyakiti jirannya dengan lidahnya”. (Rasulullah Shallallâhu ‘alaihi wa sallam) bersabda: “Dia (ditempatkan) di dalam neraka.” (Hadits riwayat Ahmad)

Ini bermakna walaupun orang tersebut mendapat pahala kerana banyak mendirikan sembahyang, berpuasa dan bersedekah, namun dia tetap menerima balasan masuk neraka akibat perbuatannya menyakiti jirannya.

Oleh yang demikian, selaku hamba Allah yang beriman selain patuh mengerjakan perintah Allah Ta‘ala seperti sembahyang, berpuasa dan bersedekah atau seumpamanya, kita juga hendaklah menjaga hak jiran dan berbuat baik kepadanya sebagaimana hadits yang diriwayatkan daripada ‘Abdullah bin ‘Amr Radhiallâhu ‘anhumâ, Rasulullah Shallallâhu ‘alaihi wa sallam bersabda:

Maksudnya: Sebaik-baik sahabat di sisi Allah ialah mereka yang (banyak) berbuat baik terhadap sahabatnya, dan sebaik -baik jiran di sisi Allah ialah mereka yang (banyak) berbuat baik terhadap jirannya. (Hadits riwayat at-Tirmidzi)