Apakah Maksud Syaitan Dibelenggu Di Bulan Ramadhan?

الجواب

Bulan Ramadhan adalah bulan yang memiliki banyak keistimewaan. Antara keistimewaan bulan ini yang tidak terdapat pada bulan-bulan lain ialah syaitan dibelenggu apabila sahaja datang bulan Ramadhan sebagaimana hadits daripada Abu Hurairah Radhiallâhu ‘anhu, Rasulullah Shallallâhu ‘alaihi wa sallam bersabda:

Maksudnya: Apabila masuk bulan Ramadhan, dibuka pintu-pintu langit (syurga), dan ditutup pintu-pintu (neraka) Jahannam dan dibelenggu syaitan-syaitan. (Hadits riwayat al-Bukhari)

Dalam hadits lain lagi daripada Abu Hurairah Radhiallâhu ‘anhu, Rasulullah Shallallâhu ‘alaihi wa sallam bersabda:

Maksudnya: Apabila datang bulan Ramadhan, dibuka pintu-pintu syurga dan ditutup pintu-pintu neraka dan dibelenggu syaitan-syaitan. (Hadits riwayat Muslim) Dalam hadits-hadits di atas, terdapat dua perkara utama yang selalu diberigakan kepada masyarakat apabila menjelang bulan Ramadhan untuk meniupkan semangat orang-orang Islam melakukan ibadat. Perkara pertama ialah dibuka pintu-pintu syurga dan ditutup pintu-pintu neraka. Manakala perkara kedua ialah dibelenggu syaitan-syaitan.

Apabila melihat kepada maksud hadits tersebut secara zahir dalam perkara syaitan dibelenggu ini, ia seolah-olah memberi tanggapan bahawa dengan terbelenggunya syaitan yang dilaknat apabila datang bulan Ramadhan, maka tidak ada syaitan yang dapat menghasut orang-orang Islam untuk melakukan maksiat dan kejahatan di bulan Ramadhan.

Maksud Belenggu yang Dikatakan Dalam Hadits

Untuk memahami maksud belenggu dalam hadits di atas, dibawakan beberapa huraian para ulama yang mensyarah hadits-hadits berkenaan.

Imam Ibnu Hajar al-‘Asqalani Rahimahullâh menukil dalam kitabnya Fath al-Bâri bi Syarh Shahîh al-Bukhari perkataan Imam al-Qadhi ‘Iyadh Rahimahullâh dan selainnya yang menyatakan bahawa belenggu yang dimaksudkan dalam hadits di atas boleh membawa maksud secara hakiki dan zahirnya dan boleh membawa maksud secara majâzi (kiasan).

Adapun maksud secara hakiki dan zahirnya ialah syaitan-syaitan tersebut diikat dan dibelenggu secara zahirnya dengan rantai di leher mereka. Pembelengguan secara hakiki itu bertujuan untuk menghalang syaitan-syaitan tersebut daripada menyakiti orang-orang beriman dan melemahkan godaan syaitan-syaitan terhadap orang-orang berpuasa untuk melakukan maksiat.

Menurut Imam al-Qadhi ‘Iyadh Rahimahullâh lagi, maksud belenggu secara majâzi itu pula bermakna syaitan-syaitan tersebut tidak diikat dengan rantai secara hakiki, bahkan ia masih bebas di bulan Ramadhan. Akan tetapi pengaruh dan godaan syaitan terhadap orang-orang yang berpuasa untuk melakukan maksiat dan kejahatan menjadi lemah seolah-olah kedua-dua tangan syaitan terbelenggu kerana orang-orang Islam sibuk menjaga ibadat puasa yang mengekang syahwat mereka di samping melakukan ibadat-ibadat lain seperti membaca al-Qur’an, berzikir dan lain-lain.

Dalam kitab Fath al-Mun‘im Syarh Shahîh Muslim karangan Musa Syahin Lasyin, ada menukil pendapat sebahagian ulama yang mengatakan bahawa pembelengguan syaitan di bulan Ramadhan adalah sebagai isyarat yang menunjukkan bahawa tidak ada lagi alasan keuzuran kerana digoda dan dihasut oleh syaitan, seolah-olah dikatakan kepadanya: “Syaitan telah tertahan daripada menggoda engkau, maka janganlah engkau menjadikan syaitan sebagai alasanmu pada meninggalkan ketaatan dan melakukan kemaksiatan.”

Dalam perkara syaitan dibelenggu secara hakiki, para ulama berbeza pendapat mengenai jenis-jenis syaitan yang dibelenggu kepada dua pendapat berikut:

1. Sebahagian ulama berpendapat bahawa syaitan yang dimaksudkan itu ialah kesemua jenis syaitan.

2. Sebahagian ulama lagi berpendapat bahawa syaitan yang dimaksudkan itu ialah sebahagian syaitan sahaja, iaitu syaitan yang paling jahat di kalangan mereka berdasarkan hadits daripada Abu Hurairah Radhiallâhu ‘anhu, Rasulullah Shallallâhu ‘alaihi wa sallam bersabda:

Maksudnya: Telah datang kepada kamu bulan Ramadhan, bulan yang berkat, Allah ‘Azza wa Jalla telah memfardhukan ke atas kamu puasanya, dibuka padanya pintu-pintu langit (syurga) dan ditutup padanya pintu-pintu (neraka) al-Jahim dan dibelenggu padanya yang (paling) jahat daripada syaitan-syaitan. (Hadits riwayat an-Nasa’i)

Maksiat dan Kejahatan Masih Dilakukan di Bulan Ramadhan

Jika syaitan telah dibelenggu di bulan Ramadhan, mengapa masih ada orang yang berpuasa melakukan maksiat dan kejahatan di bulan Ramadhan? Imam Abu al- ‘Abbas al-Qurthubi Rahimahullâh menjawab persoalan ini dalam kitabnya al- Mufhim li ma Asykala min Talkhîsh Kitâb Muslim dengan membawakan tiga sebab berikut:

1. Sesungguhnya syaitan-syaitan itu hanya dibelenggu daripada orang-orang berpuasa yang menjaga syarat-syaratnya dan memelihara adab-adabnya. Adapun orang berpuasa yang tidak menjaga syarat dan adab puasa, maka syaitan tidak akan terbelenggu daripadanya.

2. Jika kita menerima pendapat bahawa semua syaitan itu dibelenggu daripada orang-orang berpuasa, tetapi tidak bermakna bahawa dengan terbelenggunya semua syaitan itu akan menyebabkan tidak berlaku kejahatan kerana kejahatan berlaku bukan hanya disebabkan oleh godaan dan pengaruh syaitan, bahkan terdapat sebab-sebab lain iaitu jiwa yang keji, kebiasaan yang buruk dan syaitan-syaitan manusia.

3. Perkhabaran dalam hadits itu adalah merujuk kepada syaitan-syaitan yang paling jahat di kalangan mereka. Adapun syaitan yang tidak terlalu jahat, maka ia tidak dibelenggu. Ini bertujuan bagi mengurangkan kejahatan daripada berlaku sebagaimana dapat dilihat berkurangnya maksiat dan kejahatan yang terjadi dalam bulan Ramadhan berbanding bulan-bulan lainnya.

Berdasarkan keterangan di atas, dapat difahami bahawa maksiat dan kejahatan masih sahaja boleh dilakukan oleh orang-orang yang berpuasa di bulan Ramadhan kerana maksiat dan kejahatan itu bukan semata-mata daripada godaan dan hasutan syaitan.

Dengan penjelasan tentang maksud syaitan dibelenggu di bulan Ramadhan di atas, maka sama-samalah kita memperbanyakkan ibadat di bulan Ramadhan dengan menjaga segala syarat dan adab-adabnya dan rebutlah peluang di bulan Ramadhan untuk membersihkan jiwa daripada sifat-sifat yang keji dan menjauhi kebiasaan yang buruk.